Rüyada Ağaç Kesmek

Genel anlamı

Bu rüyada akılda kalan şey çoğu zaman ağaç değildir; kesildiği an ve o an elinizde ne olduğudur. Klasik sözlükler de tam oraya bakar. Kesme sahnesini bir bitkiye verilen zarar saymazlar, iki kişi arasına düşen bir kopma sayarlar.

Dayanağı dilin kendisindedir. Arapçada kesmek ile küsmek, yani ilişkiyi kesmek, tek kökten çıkar. Bir kaynak bunu açıkça yazar: ağaç kesmek, o ağacın nispet edildiği kişiyle (kadın ya da erkek) aranızda düşen bir kesişme olabilir. Aynı bağ ikinci bir kelime çiftinde tekrar eder; hurma ağacını kestiğini gören için “işi kesilir” denir ve iki fiil aynı kökten gelir.

Fiilin ikinci sonucu daha sessizdir: kesilen ağaç artık ağaç değildir. Bir kaynak kuru kerestenin niçin nifak tarafında okunduğunu tek cümleyle açıklar: ağaç, dalından ayrıldığı andan itibaren ölüdür. Bu yüzden sahnede iki soru birden sorulur. Kimin bağını kestiniz ve kesilen şey elinizde neye dönüştü.

Ağacın kimi gösterdiği ayrı bir bahistir ve rüyada ağaç görmek sayfasındadır. Buradaki konu, o kişiye uzanan elin ne yaptığıdır.

İslami rüya tabiri

Kesme sahnesini bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Ağacı kendi elinizle kestiniz	Bir bağı kesen taraf sizsiniz
Kesen bir başkasıydı, siz baktınız	Karar sizin elinizde değil
Kesen kişi sözü geçen biriydi	Yukarıdan gelen, kimseye sorulmayan bir karar
Kestiğiniz ağaç kendi bahçenizdeydi	Kopma ev içinden: eş, kardeş, ortak
Baltayla, tek hamlede kestiniz	Bir defada bitirilen iş; fesih, kapatma
Orakla ya da eğri bir demirle kestiniz	Kimsenin yetişemeyeceği bir talep
Testereyle, ileri geri keserek kestiniz	Araya giren bir hakem; ikiye bölünen bir hesap
Satırla bir vuruşta indirdiniz	Çekişmeyi kesip atan güçlü biri
Elinizde balta vardı ama kesmediniz	Size bırakılmış bir yetki, bir emanet
Halkın faydalandığı bir ağaçtı	Zararı çevreye dokunan bir karar
Dikenli, zarar veren bir ağaçtı	Süregelen bir sıkıntının kalkması
Beldede o cinsten tek ağaçtı	Yerine konamayacak bir şeyi kesmek
Kestiğiniz ağaç meyve veriyordu	Gelir getiren bir şeyi masrafa çevirmek
Kestiğiniz ağaç zaten kurumuştu	Odun tarafında okunur; ayrı bir bahis
Dallar elinizde odun oldu	Söz tarafı: sertleşen bir çekişme
Odunu ateşe koyup tutuşturdunuz	Büyüyüp çoğalan bir tartışma
Odunu sırtınızda taşıdınız	Birinin ardından konuşmak
Hazır kesilmiş odun buldunuz	Zor olanın kolaylaşması
Odunun kırılması, biçilmesi gerekiyordu	Yorularak eline geçen kazanç
Kesmediniz, meyvesini kopardınız	Bağı bozmadan payını almak
Kesmediniz, kökünden söktünüz	Kesmekten ağır: izini de silmek
Kestiğiniz ağaç sizin iklime yabancıydı	Uzaktaki biriyle bağın kesilmesi

Kesmek, küsmek, kesilmek

Kaynağın cümlesi ihtimal kipindedir ve bu önemlidir: kesmek bir kopma olabilir, kesin bir hüküm değildir. Bugünkü karşılığı tanıdıktır: dönülmeyen bir telefon, uzun süredir uğranan bir kapıya artık uğramamak, ortaklıktan çekilmek, bir akrabayla selamı kesmek.

İkinci bir okuma daha kayıtlı ve tabir tarafında az bilinir: ağacını kesen kişi, üzerinde el sıkışılmış bir işin bozulmasının içinde bulunur. Yani kopma her zaman duygusal değildir. İmzadan dönülen bir sözleşme, geri alınan bir söz, çekilen bir kefalet aynı yerde okunur.

Aynı kelime çifti keskin bir aletle kesme sahnesinde de kullanılır: onunla bir şey kesen kişi, tam ortasında bulunduğu işin sona ermesindedir. Rüyanın söylediği şey “bir şey bitti” değil, bitirenin kim olduğudur. Baltayı tutan el sizinse başlatan taraf sizsiniz; ağacı başkası devirdiyse karar size sorulmamıştır.

Kesilen ağacın vasfını arayın

Bu bahsin en işlek kaidesini bir yöntem kitabının müellifi kendi ağzından yazar: kesilen ağacın vasfına bakın ve o vasfı, ne kadar önemsiz görünürse görünsün, arayın.

Kaideyi kuran vaka da yazılıdır. Bir adam gelir, güzel bir zeytin ağacı kestiğini anlatır. Tâbirci rüyayı değil ağacı sorgular: “Beldede ondan başkası var mıydı?” Cevap hayırdır. İkinci soru rüyayı görene döner: “Sen bir işin başında mısın?” Cevap evettir. Ancak bundan sonra yorum verilir: bir mabedin yağını kesmek için uğraşmıştır. Adam doğrular.

Üç veri kullanılmıştır ve üçü de ağacın görüntüsünde değildir: ağacın tek olması, rüyayı görenin elindeki yetki, ve o ağacın beldeye ne verdiği. Bugünkü karşılığı doğrudandır: bir vakfın, bir derneğin ya da bir okulun düzenli gelirini kalem oynatarak kesen kişi. Rüya ona “bir ağaç kestin” der.

Yöntem sizde de aynı işler. Kestiğiniz ağacın en küçük vasfını hatırlayın: yerine başkası konabilir miydi, kimin toprağındaydı, kimler faydalanıyordu. Yorumu ağaç değil o vasıf verir. Kıyasın nasıl kurulduğu rüya tabiri nasıl yapılır sayfasındadır.

Kesen kimdi, elinde ne vardı

Kaynaklarda alet yorumu değiştirir ve ayrım tek satırda kurulmuştur. Sözü geçen birinin ağacı balta ile kestiğini görmek, adamlar hakkında onları çökerten bir karar yazması; aynı kişinin orak ile kesmesi ise onlardan güçlerinin yetmeyeceği şeyi istemesidir.

Fark bugün de duruyor. Balta tek hamlede biten karardır: kapatma, fesih, işten çıkarma. Orak kimseyi bir vuruşta bitirmez ama kimsenin yetişemeyeceği şeyi ister: ödenemeyecek bir borç takvimi, tutturulamayacak bir teslim tarihi.

Aletlerin kendi maddeleri de bunu doğrular. Orak, kaynağın ifadesiyle sevenlerin arasını açan, kime denk gelirse gelen ve kimseyi kayırmayan bir adamdır; bugünkü karşılığı herkese aynı biçimde uygulanan bir kesintidir. Testere iki hasmın arasını ayıran, karı kocayı bile ayırabilen hakemdir. Satır ise çekişmeyi tek vuruşta kesip atan güçlü bir kişidir.

Baltanın kendisi ise geleneğin tek ses olmadığı yerlerden biridir. Bir tarafta yardım, rızık, vekillik ve eminlik okunur; öbür tarafta doğrudan zarar ve dağılma yazılır. İki okumayı ayıran ölçü basittir: baltayı elinde tutmak ile onu kullanmak aynı yerde okunmaz. Elinizde durup da kesmediyseniz sahne yetki tarafındadır: iş size bırakılmış, henüz kimse zarar görmemiştir.

Kestikten sonra elinizde kalan

Kesilen ağacın gittiği yer odundur ve odun maddesi bu sayfanın en gündelik tarafıdır. Kaynaklar odunu, yaşı da kurusu da, sert söz ve çekişme diye kaydeder.

Sahne sahne ayrılır. İki üç odun parçasını ateşe koyup tutuşturmak, kaynağın ifadesiyle orada büyüyüp çoğalan kaba bir sözdür: bir cümleyle başlayıp gece boyu uzayan aile tartışması. Oduna ateş vermek bir merciye başvurmaktır: verilen dilekçe, açılan dava, iletilen şikâyet. Odunu sırtında taşımak insanların ırzına dokunan söz taşımaktır.

Ters tarafı da kayıtlı ve iş görür. Evinde odunu olan kişi için okuma rızık, görülen bir ihtiyaç, gelen bir miras ya da işlemez hâlde duran bir maldan çıkan gelir tarafındadır. Ölçüsü nettir: odun hâlâ kırılmayı ve biçilmeyi bekliyorsa kazanç yorularak gelir, hazır kesilmiş bulduysanız zor olan kolaylaşmıştır.

Bir kayıt daha var ve kesme sahnesinin en acıtan tarafı budur: meyveye nispet edilen odun, o meyvenin malının bozulmasıdır. Meyve veren bir ağacı yakacağa çevirmek, gelir getiren bir şeyi masrafa çevirmektir. Dükkânı devretmek, tezgâhı satmak, kirada duran yeri kapatıp kendi ihtiyacına açmak.

Kesmek, sökmek, koparmak

Bu üç fiil klasik metinlerde ayrı ayrı durur. Kesmek gövdeyi alır. Kökünden sökmek daha ağır bir derece sayılır, çünkü geriye iz de bırakmaz: bağı bitirmek değil, hiç kurulmamış gibi davranmak. Koparmak ise bambaşka okunur; gül fidanını kesmek gam diye kaydedilirken gülü koparmak sevinç diye kaydedilir.

Ölçü şudur: elinizde ne kaldı. Meyvesini aldıysanız payınızı almışsınızdır, gövdesini aldıysanız bağı almışsınızdır, kökünü de aldıysanız yeri boş kalmıştır.

Ne demek değil: Klasik metinlerde bu sahnenin hastalık ve ölüm tarafına düşen kayıtları da vardır. Bu sayfa onları haber olarak aktarmaz: ömrün ve şifanın bilgisi tabire bırakılmış bir alan sayılmaz, bir rüyaya bakarak kimsenin sağlığı hakkında konuşulmaz. Kesilen ağaç bir kişiyi gösteriyor olabilir, ama o kişinin kendisi değildir. Sayfadaki okumalar klasik tabir kitaplarından derlendi; dinî bir hüküm, fetva ya da tıbbi yönlendirme değildir. Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarında da rüyanın bir delil sayılmadığı, onunla amel edilmeyeceği kayıtlıdır.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada bu rüya çoğunlukla kararın verildiği ama henüz söylenmediği dönemde çıkar. Anlatanın hatırladığı ayrıntı da genellikle ağaç değil, kesme anındaki duygudur: rahatlama mı vardı, pişmanlık mı.

İki dönemde sıklaşır. Uzun süredir taşınan bir bağın artık taşınmayacağına karar verilen dönemde ve bir sorumluluğun devredilmek istendiği dönemde. Ağacın kime ait olduğu da anlatının içinde kendiliğinden çıkar.

Klasik okumayla buluştuğu yer nettir. Kaynak “kimin bağını kestin” diye sorar, psikolojik okuma “bu kararı sen mi verdin” diye sorar. İkisi de rüyayı bir haber değil, bir muhasebe sayar.