Rüyada Aslanın Saldırması

Genel anlamı

Aslanın üstünüze atladığı bir rüyadan uyanan kişi sahnenin tamamını değil son ânını hatırlar: pençe değdi mi, yere düştünüz mü, o anda sesiniz çıktı mı. Tabirin baktığı yer de tam burasıdır.

Klasik metinlerde aslan karşısında durulamayan bir güçtür; saldırı sahnesi o gücün artık uzaktan seyredilmediği, doğrudan üzerinize geldiği andır. Ama kaynak saldırıyı tek bir hüküm olarak yazmaz: aynı maddede yaklaşma, yere yıkma, boğuşma ve yaralanma ayrı satırlara bölünmüştür. Bu sayfa o satırları sırayla soruyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: size doğru gelip karşınıza mı dikildi?

Yaklaşıp yüzleşme, kaynakta kapanışı birlikte yazılan geçici bir sıkıntıdır.

Aslan ona yaklaştı ve onunla yüzleşti: bir makamdan ona gam isabet eder, sonra ondan kurtulur.

Ta’tîru’l-enâm

Cümlenin asıl bilgisi sonundadır. Kayıt sıkıntıyı inkâr etmez, ama bitişini de aynı satıra koyar: gam gelir, sonra kalkar. Tabirnâme geleneğinde bu kadar açık bir kurtuluş kaydı sık değildir, o yüzden bu satır bu bahsin en rahatlatıcı yeri sayılır.

Gündelik karşılığı çoğunlukla üstünüze gelen bir muhataptır: hesap soran bir merci, kapınıza dayanan bir alacaklı, size dönen bir soruşturma. Rüyada aslan yaklaştıysa ve iş yüzleşmeyle kaldıysa kaynağın okuması, meselenin sizi meşgul edip sonra geçeceği tarafındadır.

İkinci soru: sizi yere yıktı mı, öldürdü mü?

Yere yıkıp öldürmemek bu maddenin en ağır satırıdır, çünkü orada sahne kapanmaz.

Aslan onu yere yıktı ama öldürmedi: sürekli bir hummaya tutulur, yahut hapsedilir; çünkü humma Allah’ın hapsidir.

Ta’tîru’l-enâm

Burada iki ayrı okuma veriliyor ve kaynak ikisini birbirine kendi gerekçesiyle bağlıyor: humma insanı yatağa, hapis insanı duvara bağlar. Yani ortak nokta hastalığın ya da cezanın kendisi değil, hareket alanının daralmasıdır.

Öldürmemiş olması tesadüfi bir ayrıntı değildir, hükmün tam ortasındadır. Bir şey bitmediği için sürüyor sayılır: kapanmayan bir dosya, uzayan bir tedavi, üstünüze kalan ve bir türlü sonuçlanmayan bir iş. Rüyada yere düştüyseniz ve sahne orada kesildiyse bakılacak satır budur.

Üçüncü soru: onunla boğuştunuz mu?

Boğuşmanın kendi satırı var ve okuması bedene bakar.

Aslanla güreştiğini gören hastalanır, çünkü hastalık eti eritir; aslanla güreşenin de eti erir.

Ta’tîru’l-enâm

Bu cümle tabir usûlünün nasıl işlediğini de gösteriyor. Hüküm doğrudan verilmiyor, bir benzerlikten çıkarılıyor: güreş eti eritir, hastalık da eti eritir; iki sahne aynı ize bakar. Klasik metinlerin pek çok maddesi bu şekilde kurulmuştur ve gerekçeyi metnin kendisi söyler.

Saldırıyı göğüsleyip tutuşmak bu yüzden kaynakta bir zafer sahnesi değildir. Anlatılan şey, gücü yeten bir tarafla uzun uzun çekişmenin insanı tüketmesidir: bitmek bilmeyen bir çekişme, aylara yayılan bir uğraş, sonunda kazanıldığında bile insandan bir şey eksilten bir mücadele.

Dördüncü soru: aldığınız yara ne kadardı?

Zarar kaynakta sabit değil, yaranın ölçüsü kadar yazılır.

Aslandan ona bir şey isabet ettiyse: ona musallat bir hasımdan o ölçüde zarar gelir.

Ta’tîru’l-enâm

“O ölçüde” kaydı bu sayfanın en işlevli yeri. Kaynak saldırıyı toptan bir yıkım gibi okumuyor, zararı oranlıyor. Küçük bir sıyrık küçük bir zarar, ağır bir yara ağır bir zarar olarak geçer. Rüyanızda pençenin nereye değdiğini ve ne kadar derin olduğunu hatırlıyorsanız elinizde ölçü var demektir.

Hasmın “musallat” diye nitelenmesi de ayrıca kaydedilmiştir: kastedilen rastgele bir düşmanlık değil, üzerinize salınmış, sizi hedef almış bir taraftır.

Beşinci soru: o sırada korkuyor muydunuz?

Aynı sahne, korkuyla ve korkusuz, ters okunur.

Yırtıcı hayvana binip ondan korkan kişi bir musibete binmiş olur; ne ileri gidebildiği ne geri durabildiği bir işe. Korkmuyorsa o hayvan, alt edeceği bir hasımdır.

Ta’tîru’l-enâm

Saldırı sahnelerinde bu ayrım genellikle gözden kaçar, oysa hükmün parçasıdır. Üzerinize gelen aslanın karşısında dehşete kapıldıysanız okuma sıkışma tarafına, korkmadan durabildiyseniz galebe tarafına kayar. Maddenin tamamı ve aslanın kimi gösterdiği sorusu rüyada aslan görmek sayfasında. Gördüğünüz rüyanın hangi kategoriye girdiğini tartan usûl için rüya çeşitleri bölümüne bakabilirsiniz.

Ne demek değil: Aslanın saldırdığı bir rüya, hayatınızda belirli bir kişinin size düşmanlık ettiği anlamına gelmez; rüyadaki suret o kişinin kendisi değildir. Hastalık ve hapis okumaları da birer teşhis değil, klasik metnin kendi diliyle kurduğu benzetmelerdir. Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Saldırı rüyaları uykunun en çok hatırlanan sahneleri arasındadır, çünkü beden de sahneye katılır: nabız yükselir, kişi bazen uyanmanın eşiğinde kalır. Bu yüzden rüya sabaha kadar silinmez.

Anlatılanlarda tekrarlayan ayrıntı hayvanın kendisi değil, kaçışın kapanmış olmasıdır. Kişi çoğunlukla üzerine gelen bir şeyi hatırlar ve geri çekilecek yer bulamadığını söyler.

Klasik metnin “ne ileri ne geri” ifadesi ile bu his aynı yere düşüyor. İki okuma da saldırının şiddetini değil, kişinin o sırada elinde kalan hareket alanını ölçüyor.