Rüyada Aslan Görmek

Genel anlamı

Aslan rüyasında insanın aklında kalan şey genellikle hayvanın kendisi değildir. Ne kadar yakındı, kaçacak yer var mıydı, bakışları size mi dönüktü. Tabirin baktığı yer de burasıdır.

Klasik metinlerde aslan karşısında durulamayan bir güçtür. Bugünkü karşılığı yalnızca devlet değil: hakkınızda karar veren bir merci, işveren, alacaklı olduğunuz güçlü bir taraf, uğraştığınız bir kurum, ailede sözü tartışılmayan biri. Türkçenin “aslan payı” sözü de aynı yeri gösterir; payı bölüşen değil, gücü olanın aldığı kadar.

Ama sayfanın asıl bilgisi şu: yorumu aslan değil, sizin ona karşı hâliniz belirler. Aynı sahne, korkuyla ve korkusuz, tam ters okunur. Rüyanızı hatırlarken sorulacak ilk soru “ne oldu” değil, “korktum mu”.

İslami rüya tabiri

Rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
O sizi görmedi, siz gördünüz ve uzaklaştınız	Korkulanın üstünüzden kalkması
Kaçtınız, peşinize düşmedi	Çekindiğiniz işten kurtulmak
Kaçtınız, peşinize düştü	Sıkıntının bir süre daha sürmesi
Size doğru geldi, karşınıza dikildi	Güçlü bir taraftan gelen sıkıntı, sonra kurtuluş
Uzaktan gördünüz, temas olmadı	Korku var, zarar yok
Korkmadan üzerine bindiniz	Sizi bastıran gücün altından kalkmak
Korkarak bindiniz	Girilince çıkılamayan bir iş
Uysaldı, size boyun eğdi	Güçlü bir tarafa söz geçirmek
Sizi yere yıktı ama öldürmedi	Bitmeyen, süründüren bir mesele
Sizi yaraladı	Ölçüsü belli, somut bir kayıp
Onunla güreştiniz	Gücünüzün yetmeyeceği bir işe tutuşmak
Korkmadan yanında durdunuz ya da yattınız	Hastalıktan ve tasadan emniyet
Görmediniz ama ondan korktunuz	Düşmandan emniyet
Evinize girdi	Saltanat ve uzun ömür
Eve girdi, içeride hasta vardı	Sahne ağırlaşır, ayrı okunur
Şehre girdiğini gördünüz	Sizi aşan, umumi bir sıkıntı
Camiye girip minbere çıktı	Halka zulmeden bir idare
Etini, derisini ya da kılını aldınız	Güçlü bir taraftan sökülüp alınan hak
Başını yediniz	Büyük bir yetki ve genişlik
Onu öldürdünüz	Bütün üzüntülerden kurtulmak
Kükredi, sesini duydunuz	Sözle gelen tehdit; temas henüz yok
Kendiniz aslana dönüştünüz	Gücü kendi hâliniz kadar kötüye kullanmak
Aslan yavrusu gördünüz	Evlat bahsi
Dişi aslan gördünüz	Ayrı kaydedilir; aşağıda
Sizi gördü ama ilgilenmedi, geçip gitti	Fark edildiniz, hedef olmadınız
Onunla çekişmeden geçindiniz	Düşmanlığın kalkması, dostluğun kurulması
Bağlıydı, zincirliydi ya da kafesteydi	Duran ama kalkmamış bir tehdit
Uyuyordu	Henüz harekete geçmemiş bir mesele
Siz onu beslediniz, yem verdiniz	Büyüttükçe size hükmedecek bir şey
Bir aslan sürüsü gördünüz	Tek bir güç değil, kuşatan bir düzen
Sizden kaçtı	Karşınızda duramayan bir hasım
Evcilleşmişti, size alışıktı	Sürekli hâle gelmiş, artık korkutmayan bir güç

Korktunuz mu, korkmadınız mı

Bu maddede en çok iş gören ayrım budur.

Korkarak binmek, klasik okumada bir musibete binmektir: ne ileri gidilebilen ne geri durulabilen bir iş. Hayattaki karşılığı fazlasıyla tanıdıktır. Girildikten sonra çıkılamayan bir ortaklık. Kefil olunmuş, kendi borcunuz olmadığı hâlde peşinizi bırakmayan bir mesele. Bırakırsanız şimdiye kadar verdiğiniz emeğin boşa gideceği, sürdürürseniz sizi tükettiği bir iş. Tabirin burada söylediği şey “kaybedeceksin” değil, “bindin ve inemiyorsun”.

Korkmadan binmek ise aynı gücün altından kalkmaktır. Uzun süre sizi bastıran bir tarafla nihayet eşit konuşabilmek: bir müdürle, bir kurumla, ailede sözü geçen biriyle. Aslan uysal ve boyun eğmişse okuma daha da güçlenir; artık mesele karşı koymak değil, söz geçirmektir.

Aynı ters çevirme başka sahnelerde de işler. Aslanın yanında korkmadan durmak hastalıktan ve tasadan emniyettir. Aslanı hiç görmeden ondan korkmak ise düşmandan emniyet olarak kaydedilir; korkunun kendisi zararı üstlenmiş sayılır.

Kaçmak, bu bahsin en hayırlı sahnesidir

Sezgiye aykırı gelir ama kaynaklar bu konuda nettir. Aslanı, o sizi görmezken görüp uzaklaşmak, bu maddenin en açık hayra yorulan hâlidir: korkulan şey üstünüzden kalkar ve arkasından bir bilgi gelir.

Buradaki mantık şu: kaçmak korkaklık değil, çekilmek sayılır. Bir şeyin karşısına dikilmemek, onu büyütmemek, kendini o güçle aynı sahneye sokmamak. Kaynakların bu okumayı Hz. Mûsâ’nın “Sizden korkunca aranızdan kaçtım, Rabbim bana hikmet verdi” sözüne bağlaması da bundandır; orada da çekilmenin sonunda gelen şey kayıp değil, bilgidir.

Belirleyici olan kaçmanın kendisi değil, peşinize düşülüp düşülmediğidir. Peşinize düşmediyse mesele kapanmıştır. Düştüyse okuma değişir ve sıkıntının bir süre daha süreceği tarafına kayar.

Hayattaki karşılığı çoğunlukla dolaysızdır: girilmeyen bir tartışma, açılmayan bir dava, bir mercinin dikkatini çekmeden geçiştirilen bir mesele, uzak durulduğu için büyümeyen bir husumet.

Nereye girdiği okumayı çevirir

Aslan aynı aslandır; girdiği yer yorumu baştan değiştirir.

Kendi evinize giren aslan saltanat ve uzun ömür tarafındadır. Somut karşılığı elinize geçen bir yetkidir: evin içinde artık sizin sözünüzün geçmesi, uzun süredir başkasının elinde olan bir kararın size dönmesi, bir işin başına geçmek. Bu, aslanın “iyi” bir hayvana dönüşmesi değildir; güç aynı güçtür, sadece artık sizin tarafınızdadır.

Aynı sahnede evde hasta biri varsa okuma ağırlaşır ve ayrı ele alınır. Kaynaklar bu hâli tek başına bir hüküm olarak vermez; sahnenin nasıl bittiği ve hastanın gerçek durumu belirleyicidir.

Şehre giren aslan ise sizi aşan bir sıkıntıdır: kişisel değil, herkesi ilgilendiren bir daralma. Camiye girip minbere çıkması ayrıca kaydedilmiştir ve halka zulmeden bir idare olarak okunur. Buradaki ince ayrım şudur: aslan camiye girdiğinde tehlike azalmaz, meşruiyet kazanır ve asıl ağır okuma budur.

Onunla çekişmeden geçinmek

Kaynaklarda kolay kolay rastlanmayan, ama bu maddede kaydedilmiş bir sahne var: aslanla karşılaşıp onunla çekişmeye girmemek. Okuması şudur: düşmanın şerrinden emin olmak, aradaki düşmanlığın kalkması ve yerine dostluğun kurulması.

Bu sahne insanın en çok ihtiyaç duyduğu ama en az beklediği okumadır. Karşılığı hayatta genellikle bir yumuşamadır: yıllardır konuşulmayan biriyle bir cenazede ya da düğünde selamlaşmak, mahkemeye gitmeden kapanan bir anlaşmazlık, işte sizi çekemeyen birinin bir gün size ihtiyaç duyup gelmesi.

Buradaki ölçü ilginçtir: aslan hâlâ aslandır, siz onu yenmemişsinizdir. Değişen şey aradaki husumettir.

Bağlıysa, uyuyorsa ya da kafesteyse

Bu sahneleri klasik metinler tek tek saymaz ama tabirin kendi mantığı cevabı verir: aslan neyse odur, onu tutan şey okumayı belirler.

Bağlı ya da kafesteki aslan, duran ama kalkmamış bir tehdittir. Güç yerinde durur, zarar veremez. Hayattaki karşılığı çoğunlukla kurala bağlanmış bir otoritedir: sözleşmeye bağlanan bir alacaklı, denetime tabi tutulan bir amir, mahkemenin sınırladığı bir taraf. Bağın kim tarafından atıldığı da yorumun içindedir; bağı siz attıysanız mesele sizin elinizde, başkası attıysa emanettedir.

Uyuyan aslan henüz harekete geçmemiş bir meseledir. Sıkıntı vardır ama uyanmamıştır: fark edilmemiş bir eksik, gündeme gelmemiş bir hesap, kimsenin henüz sormadığı bir soru. Bu sahnede insan çoğunlukla sessiz durmayı seçer ve rüya da onu anlatır.

Aslanı beslemek ise bu bahsin en dikkat isteyen sahnesidir. Beslediğiniz şey büyür ve büyüdükçe size hükmeder. Karşılığı, bugün ses çıkarmayarak sürdürdüğünüz bir durumdur: sürekli göz yumulan bir davranış, ertelendikçe kabaran bir borç, hatırını kırmamak için sürdürülen bir bağımlılık.

Aslandan bir şey almak

Bu bahsin en somut okuması burada. Etinden, kemiğinden, kılından ya da derisinden bir şey almak, güçlü bir taraftan gelen mal olarak kaydedilir; deri için ayrıca miras ihtimali yazılır. Başını yemek büyük bir yetki ve genişlik olarak geçer.

Mantık aslanın kendisinden değil, onu alt etmiş olmaktan çıkar. O yüzden hayattaki karşılığı çoğunlukla bir hak arayışının sonuçlanmasıdır: yıllardır peşinde koşulan bir alacağın tahsili, kazanılan bir dava, bir kurumdan sökülüp alınan bir hak, hak edildiği hâlde verilmeyen bir unvanın nihayet verilmesi. Alınan parçanın büyüklüğü, elde edilenin büyüklüğü kadar okunur.

Aslanı öldürmek ayrı kaydedilir ve bütün üzüntülerden kurtulmak olarak geçer. Bu sahne çoğunlukla uzun süren bir çekişmenin bittiği dönemlerde görülür.

Ne demek değil: Bu sayfadaki hiçbir okuma, gerçek hayatta belirli bir kişinin size düşmanlık ettiği anlamına gelmez. Rüyada görülen kişi ya da güç, o kişinin kendisi değildir. Bir aslan rüyasına bakarak kimse hakkında hüküm verilmez.

Dişi aslan ve yavru

Dişi aslan ayrı bir madde olarak kaydedilir ve erkeğinden farklı okunur: şerli, katı, evladına düşkün bir kadın olarak geçer; aynı yerde onun bir hükümdar kızı olduğunu söyleyen görüş de nakledilir. Dişi aslanla nikâh, birçok şiddetten kurtulmak ve düşmana galip gelmek olarak yazılır.

Aslan yavrusu evlat bahsine bağlanır. Bu maddede anlatılan bir hâdise, tabirin nasıl işlediğini herhangi bir kaideden daha iyi gösterir.

Bir adam İbn Sîrîn’e gelir ve kucağında bir aslan yavrusu gördüğünü söyler. İbn Sîrîn adamın hâline bakar; onu bu okumaya ehil görmez ve “senin emîr oğullarıyla ne işin var” der. Sonra şöyle yorumlar: “Belki hanımın bir emîr çocuğunu emziriyordur.” Adam bunu doğrular.

Buradan çıkan şey basit ama bütün sayfayı yönetir: aynı rüya, gören kişinin hâline göre başka çıkar. Tabir bir sözlükten bakma işi değildir; bu yüzden yukarıdaki satırların hiçbiri sizin hâlinizden bağımsız okunamaz.

Aynı rüyayı kim gördü

Yukarıdaki satırların hiçbiri gören kişiden bağımsız okunmaz ve bu, tabirin en eski kaidelerinden biridir.

Aynı aslan rüyası, bir davası süren kişide karşı tarafı; işini yeni kurmuş birinde piyasadaki büyük oyuncuyu; evinde söz sahibi olamayan birinde ailedeki o tek sesi; hastalık sürecinden geçen birinde hastalığın kendisini gösterebilir. Sahne aynıdır, muhatap değişir.

Bu yüzden rüyanızı okurken iki soruyu birlikte sorun: sahnede ne oldu, ve o sırada hayatınızda karşınızda duran güç neydi. İkisi birleşmeden çıkan yorum eksik kalır.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği belirtilir.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada aslan, kişinin karşısında kendini küçük hissettiği bir güçle ilgili sahnelerde görülür. Rüyayı anlatanın hatırladığı ayrıntı da çoğu zaman hayvan değil aradaki mesafedir: ne kadar yakındı, kaçacak yer var mıydı.

İki okuma burada aynı yeri gösteriyor. Mesele gücün varlığı değil, kişinin o güç karşısında nerede durduğudur; rüya da zaten bunu ölçer.