Rüyada Aslandan Kaçmak

Genel anlamı

Rüyada bir aslandan kaçmak, uyandıran ve çoğu kişinin utanarak anlattığı sahnelerdendir: kaçmak zayıflık gibi görünür.

Klasik kaynaklar bunu hiç o taraftan okumaz. Sözlüklerde kaçmak hayır tarafında kaydedilir ve üstüne beklenmedik bir şey eklenir. Ama kaydın bir şartı vardır ve o şart metinde yazılıdır; bu sayfanın tamamı o şartın etrafında dönüyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: aslan sizi gördü mü?

Kaçma kaydının şartı budur ve kaynak bunu açıkça yazar.

Aslanı, aslanın kendisini görmediği bir yerden gören ve ondan kaçan kişi: korktuğu şeyden kurtulur, hikmet ve ilim elde eder.

Ta’tîru’l-enâm

Cümlenin iki yarısı da dikkat çekici. Birincisi şart: aslan sizi fark etmemiş olacak. İkincisi karşılık: sadece kurtulmak değil, üstüne hikmet ve ilim.

Mantığı sembolün kendisinde. Aslan bu maddede zorba bir güç olarak açılır; ondan temas etmeden çekilmek, kaynağa göre bir kaçış değil bir basiret işidir.

Aslan sizi gördüyse ve yüzleştiyseniz okuma değişir; kaynak bunun için ayrı bir satır açar ve orada bir makamdan gelen sıkıntı kaydedilir, ardından da ondan kurtulmak.

İkinci soru: aslanı gerçekten gördünüz mü?

Görmeden korkmanın ayrı ve daha hafif bir kaydı var.

Bir aslandan korktuğunu ama onu görmediğini gören: hasmından yana emniyettedir.

Ta’tîru’l-enâm

Burada sahnede korku var ama hayvan yok. Kaynak bunu gerçekleşmeyen bir tehdit olarak okur.

Gündelik karşılığı tanıdıktır: adı konmamış bir endişe, olmayacak bir şeyin tedirginliği, uzaktan duyulan bir söylenti. Rüyada aslanı hiç görmediyseniz, yalnız varlığını hissettiyseniz bu satır size bakıyor.

Üçüncü soru: temas oldu mu?

Görmekle karışmak kaynakta ayrı hükümlerdir.

Aslanı gören ve onu yanında bulup da ona karışmayan kişiye: bir makamdan bir ürküntü isabet eder, ama bu ona zarar vermez.

Ta’tîru’l-enâm

“Zarar vermez” kısmı sayfanın en rahatlatıcı satırı. Aslanın yakın olması tek başına hüküm getirmiyor; kaynak temas arıyor.

Pratikte sorulacak soru şu: rüyada aslanla aranızda bir mesafe kaldı mı, yoksa dokundu mu? Dokunduysa madde saldırı eksenine geçer ve orada ölçü oranla verilir.

Dördüncü soru: korkuyor muydunuz?

Bu maddede korku duygusu doğrudan hükmün parçasıdır.

Kaynak aynı sahneyi, rüyayı görenin hâline göre ikiye ayırır ve bunu birden fazla yerde tekrarlar.

Yırtıcıya binen ve ondan korkan: bir musibete biner, ne ilerleyebildiği ne geri çekilebildiği bir işe. Korkmuyorsa: o, kahredeceği bir hasımdır.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı mantık yatma sahnesinde de işler: aslanın yanında korkmadan yattığını gören için hastalıktan emniyet kaydedilir.

Yani belirleyici olan aslanın ne yaptığı değil, sizin ona karşı ne hissettiğiniz. Maddenin tamamı ve aslanın kimi gösterdiği sorusu rüyada aslan görmek sayfasında.

Ne demek değil: Aslandan kaçmak korkaklık ya da yenilgi işareti değildir; kaynak bu sahneyi açıkça hayır tarafında ve hikmetle birlikte kaydeder. Klasik usûlde rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Kaçma rüyaları, uykuda en sık tekrarlanan hareket kalıplarından biridir ve çoğu zaman bedenin kendisiyle de ilgilidir: uykuda kaslar gevşediği için koşmak zorlaşır, rüyada da ayaklar ağırlaşır.

Bunun dışında kalan hâllerde anlatılan şey genellikle bir yüzleşmenin ertelenmesidir. Söylenmesi gereken bir söz, girilmesi gereken bir konuşma, çözülmemiş bir anlaşmazlık.

Kaçarken kurtulmak ile yakalanmak da aynı duyguyu taşımaz. Klasik metnin temasa bakması ile buradaki his aynı yere düşüyor: mesele size dokundu mu, yoksa hâlâ mesafede mi?