Rüyada Kirli Saç Görmek

Genel anlamı

Rüyada saçınızı kirli, yağlı ya da yıkanmamış görmek, uyanınca rahatsız eden ama önemsiz sanılan sahnelerdendir. Klasik kaynaklar bunu önemsiz saymaz, ama tek başına da okumaz.

Tabirnâmelerde saçın kiri kendi başına bir madde değildir; bedendeki ve giysideki kirle birlikte ele alınır ve verilen karşılık tektir. Bu sayfanın yapısı da o bütünü takip ediyor: önce kirin nerede olduğu, sonra ne yapıldığı.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: kir yalnız saçta mıydı?

Kaynak saçı tek başına ayırmaz, bedenle birlikte okur ve karşılık gamdır.

Bedende ve başta kir ile dağınıklık gamdır.

Müntehabü’l-kelâm

Bu cümlenin nerede geçtiği önemli: giysi bâbının içinde. Hemen öncesinde giysiler anlatılır ve onlar için ayrı bir kayıt verilir.

Eski ve kirli giysiler yoksulluk, gam ve dinde bozulmadır.

Müntehabü’l-kelâm

İkisi yan yana durduğu için okuma da birlikte yapılır. Rüyada yalnız saçınız mı kirliydi, yoksa üstünüz başınız da mı? İkincisiyse kayıt ağırlaşır; birincisiyse hafif kalır.

Gündelik karşılığı genellikle soyut bir kusur değil, somut bir yük: üst üste binen işler, bakımına fırsat kalmayan bir dönem, taşınan ama konuşulmayan bir sıkıntı.

İkinci soru: temizlediniz mi?

Temizleme fiili kaynaklarda doğrudan kaydedilmiş ve okumayı çeviriyor.

Tarak saçı kirinden temizler.

Ta’tîru’l-enâm

Nablusî bu cümleyi kalbur maddesinde bir benzetme kurarken söyler: saçı arpa olarak yorumlarsak kalburu tarak diye yorumlarız, çünkü tarak saçı kirinden temizler, kalbur da arpanın kavuzunu giderir.

Benzetmenin kendisi bile bir okuma veriyor. Kir burada saçın parçası değil, ona karışmış ve ayrılabilir bir şey; yani kaldırılabilir bir yük.

Rüyada saçınızı yıkadıysanız, taradıysanız ya da birine temizlettiyseniz okuma gamın giderilmesi tarafına geçer. Temizlemeye çalışıp başaramadıysanız sahne tamamlanmamış sayılır.

Üçüncü soru: kir kimin saçındaydı?

Başkasının saçını temizlemek, yükü kimin taşıdığını değiştirir.

Kaynaklar bu maddeyi tek kişilik kurmaz; tarak bahsinde temizleyen ile temizlenen ayrı ayrı anılır. Kendi saçınızı temizlediyseniz kendi yükünüzden, bir başkasınınkini temizlediyseniz onunkinden söz edilir.

Pratikte bu ayrım işe yarar, çünkü rüyayı anlatan çoğu kişi sahnedeki kişinin kim olduğunu hatırlar: çocuğunun saçını tarayan bir anne ile kendi saçına bakan biri aynı şeyi anlatmıyor.

Dördüncü soru: kir mi, pullanma mı, dağınıklık mı?

Üçü kaynaklarda ayrı kayıtlardır ve birbirinin yerine kullanılmaz.

Kir için verilen karşılık yukarıdaki gamdır. Saç dibindeki pullanma ise şa’es diye geçer ve bambaşka bir yere, malda cimriliğe bağlanır; tamamı rüyada saçta kepek görmek sayfasında.

Keçeleşme ve bakımsızlık anlamındaki dağınıklık ise üçüncü bir kayıttır ve orada beklenmedik bir hayır okuması vardır; tamamı rüyada dağınık saç görmek sayfasında.

Saçın kendi bahsi, uzunluğu ve kesilmesi rüyada saç görmek sayfasında.

Ne demek değil: Kirli saç görmek sizin hakkınızda bir kusur hükmü ya da bir bakımsızlık suçlaması değildir. Kaynakların işaret ettiği yer kişinin karakteri değil, üzerindeki yüktür. Klasik usûlde rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Saç, kişinin kendini nasıl gördüğünün rüyada en sık kullanılan göstergesidir; bakımı da ilk ihmal edilen şeylerden biridir.

Bu yüzden kirli saç sahneleri sıklıkla kendine sıra gelmeyen dönemlerde anlatılır: uzun süren bir bakım yükü, yeni doğum, hastalık, üst üste binen iş.

Rüyada temizlemeye çalışmak da anlamlıdır. Niyet edip başaramamak ile hiç denememek aynı şeyi anlatmaz; ilkinde genellikle farkındalık, ikincisinde yorgunluk vardır.