Rüyada Bit Görmek

Genel anlamı

Rüyada bit gören çoğu kişi uyanır uyanmaz yakasına, saçına ya da yastığına bakar; ilk duygu neredeyse her zaman tiksintidir. Klasik tabir kaynakları ise bu sahneyi iğrenilecek bir hayvan olarak değil, elinize geçen bir dünyalık olarak okur.

Bit rüyada mal ile birlikte dünyalıktır.

Ta’tîru’l-enâm

Bu kısa cümle sayfanın tamamını belirler. Bit bir servet müjdesi değildir; burada dünyalık denen şey sahibine iş çıkaran, çoğaldıkça ağırlaşan, elinde durduğu sürece onu uğraştıran bir mal cinsidir. Bu yüzden madde bitin iğrençliğiyle değil, bitin nerede durduğuyla ilgilenir.

Ayrım da buradan çıkar. Bit giysinizdeyse okuma mal ve borç tarafına, yerdeyse çevrenizdeki insanlara, bir topluluk hâline geldiyse ev halkınıza ve akraba çevrenize çevrilir. Aşağıdaki dört soru bu ayrımları sırayla açıyor.

Bir ihtimali de baştan ayırmak gerekir: gün içinde gerçekten bitle uğraştıysanız, böyle bir haber duyduysanız ya da çocuğunuzun saçını kontrol ettiyseniz, gece gördüğünüz sahne bir işaret değil zihnin o günü tekrarlaması olabilir. Klasik usûl her rüyayı tabir etmez, bu ayrımın tamamı rüya çeşitleri sayfasında.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: bit yeni bir giysideydi mi, eskimiş bir giyside mi?

Aynı bit, yeni bir gömlekte artan mal, eskimiş bir gömlekte artmasından korkulan borç olarak okunur.

Bu ayrım kaynaklarda yorum olarak değil, maddenin ilk satırlarında harfiyen yazılı durur. Nablusî bitin bulunduğu kumaşa bakar ve iki ucu tek nefeste söyler.

Bit yeni bir gömlekteyse, bir görevi olan kişi için görevin yenilenmesi, yahut artması umulan bir maldır. Gömlek eski ve yıpranmışsa artmasından korkulan bir borçtur.

Ta’tîru’l-enâm

Gerekçe sezgisel olarak da izlenebilir. Yeni gömlek elde edilmiş, hâlâ değeri olan bir şeydir; üzerindeki bit o değerin size iş çıkaran tarafıdır, yani büyüyen bir malın getirdiği uğraş. Eskimiş gömlek ise elinizde kalan, yenilenmeyen, taşımaya devam ettiğiniz bir yüktür; oradaki bit malı değil borcu çoğaltır.

Rüyanızda gömleğin yeni mi eski mi olduğunu hatırlamıyorsanız, kumaşın hâline bakmak yerine o giysiyle ilgili duygunuzu ölçün. Giymekten memnun olduğunuz bir şey miydi, yoksa çıkarıp atmak istediğiniz bir şey mi?

İkinci soru: bitler yerdeydi ve etrafınızda mı dolaştı?

Yerdeki bit mal tarafından çıkar ve çevrenizdeki zayıf bir topluluğa geçer.

Madde burada ikinci bir sahneye geçer ve sonucu doğrudan rüya sahibinin tutumuna bağlar.

Yerdeki bitler zayıf bir topluluktur. Etrafında yürürlerse onlarla karışır ve düşüp kalkar. Onlardan hoşlanmazsa onlar ona zarar veremeyen hasımlarıdır.

Ta’tîru’l-enâm

Bu kayıt iki ihtimali birbirinden ayırır ve ikisi de aynı manzaradan doğar. Bitlerin aranıza girmesine ses çıkarmadıysanız, hatta aralarında yürüdüyseniz anlatılan şey o topluluğa karışmanız, onlarla oturup kalkmanızdır. Oysa manzaradan tiksindiyseniz ve uzaklaştıysanız aynı kalabalık hasım tarafına geçer, ama kaynak buna bir kayıt daha ekler: zarar veremeyen hasımlar. Yani tedirginliğiniz haklıdır, korkunuz değil.

Üçüncü soru: bu kalabalık dışarıdan mı, ev içinden mi?

Bit kimi kayıtta akraba arasını bozan söz taşıyıcılar, kimi kayıtta doğrudan ev halkıdır.

Maddenin tarif kısmı bitin kim olduğunu açıkça yazar.

Bit, akrabalar ve kardeşler arasını bozan aşağı, zayıf ve söz taşıyan bir topluluktur.

Ta’tîru’l-enâm

Dikkat edilecek yer “akrabalar ve kardeşler arası” ifadesidir. Anlatılan şey uzaktan gelen bir düşmanlık değil, yakın çevre içinde dolaşan sözdür: bir kulaktan girip öbürüne çıkan, kimsenin sahiplenmediği ama herkesin tekrarladığı laf. Bitin neden bu anlama geldiği de bu yüzden anlaşılır; tek tek zararsızdır, çoğaldıkça huzursuz eder.

Aynı sembolün bir okuması daha var ve sözlükler bunu kötü tarafa da iyi tarafa da kapatmaz.

Bit, kişinin ev halkıdır.

Müntehabü’l-kelâm

Bu okuma bitin çoğalmasını kalabalıklaşmaya bağlar. Evin nüfusu, bakmakla yükümlü olduğunuz kişiler, size bağlı yaşayanlar aynı maddede yerini bulur. Rüyada bit sizi değil evinizin içini meşgul ediyorsa bu ikinci okuma öne geçer.

Dördüncü soru: ne işle geçiniyorsunuz?

Nablusî bu maddeyi mesleklere göre ayırır, çünkü aynı bit herkes için aynı topluluğa karşılık gelmez.

Sözlük burada tek bir anlam vermez, liste verir.

Hükümdarlar için askerler ve hizmetliler, vezirler için maiyet, âlimler için talebeler, tacirler için tamah sahipleri, hastalar için hastalığın uzaması.

Ta’tîru’l-enâm

Listenin mantığı şudur: bit kişinin etrafındaki sayısı çok, gücü az kalabalıktır ve o kalabalık herkesin işine göre değişir. Bugünün karşılıkları da aynı mantıkla kurulur. Ekip yöneten biri için yanındaki çalışanlar, öğretmen için sınıfı, satış yapan biri için peşine düşen talep sahipleri, uzun süredir tedavi görüyorsanız sürüncemede kalan bir hastalık.

Bu yüzden rüyayı tabir ederken sahneyi değil kendinizi de hesaba katmak gerekir. Aynı manzara görev bekleyen biri için maiyetin artması, borcu olan biri için borcun kabarması olabilir.

Psikolojik açıdan

Bit rüyası modern yorumda genellikle büyük bir tehdidin değil, küçük ve sürekli bir rahatsızlığın karşılığı sayılır. Tek başına önemsiz görünen ama bitmek bilmeyen bir mesele, zihinde böyle bir sahneye dönüşebilir.

İkinci bir okuma bakımsızlık hissiyle ilgilidir. Kendine ayıracak vakit bulamayan, uzun süredir yalnız yürüttüğü bir işin altında kalan kişi, ihmal duygusunu bedeninde biriken bir şey olarak görebilir.

Üçüncüsü utançtır. Bit rüyası sıklıkla başkalarının gözünde küçük düşme kaygısıyla birlikte gelir, bu yüzden rüyada en çok hatırlanan ayrıntı biti kimin gördüğüdür.

Ne demek değil: Bit rüyası ne bir hastalık teşhisi ne de evinizde birinin size kötülük yaptığının delilidir. Yukarıdaki okumalar sahnenin klasik kaynaklarda nasıl tasnif edildiğini anlatır; kimin ne söylediğini ya da ne olacağını bildirmez. Rüyanızda bitin nerede durduğunu hatırlamıyorsanız o ayrıma dayanan yorumu kendinize uygulamayın.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.