Rüyada Eşiyle Kavga Etmek

Genel anlamı

Sesiniz hâlâ kulağınızda, kavganın ne üzerine çıktığını ise hatırlamıyorsunuz. Yanınızda sakince uyuyan kişiye bakıp aynı soruyu soruyorsunuz: bu sahne bir şey söylüyor mu.

Klasik tabirin bu sahneye verdiği cevap beklenenin tersidir. Kavga, tabirnâmelerde kötü haber listesine değil çekişme (hısâm) maddesine girer ve orada ölçü sahnenin gürültüsü değil, kişinin o gürültüde nerede durduğudur.

Yorumu üç şey ayırır: kavganın doğrudan tarafı mıydınız, sahnede ses mi vardı yoksa sessizlik mi, ve kavganın izi eve mi yatağa mı düştü. Sorular rüyada eşini görmek sayfasındaki genel çerçevenin altında, bu sahneye özel olarak sorulur.

İslami rüya tabiri

Nablusî çekişmeyi müstakil bir madde yapar ve maddeyi tek cümleyle kurar. Cümle hem okumayı hem de okumanın kime göre değiştiğini birlikte verir.

Rüyada çekişme, çekişenler arasında barışmadır; barıştıranlar için ise şer, keder, sıkıntı ve fitnedir. Çekişme bazen amelin boşa gitmesine de delâlet eder.

Ta’tîru’l-enâm

Bu madde sahneyi ikiye böler. Aynı kavga, içinde olana bir şey, dışından karışana başka bir şey söyler.

Birinci soru: Kavganın tarafı mıydınız, barıştıranı mı?

Kavganın doğrudan tarafıysanız kaynak sureti barışma tarafına kaydeder; barıştıran taraftaysanız aynı sahne keder ve fitne tarafında okunur.

Eşiyle karşılıklı bağırışan biri, kaynağın “çekişenler” dediği yerde durur ve okuması barışmadır. Araya giren, yatıştırmaya çalışan, iki tarafı da idare etmeye uğraşan biri ise maddenin ikinci yarısındadır. Pratikte bu ayrım evde sık görülür: tartışmanın tarafı olmak ile ailelerin, çocukların ya da bir akrabanın tartışmasında arabulucu kalmak aynı yorgunluk değildir.

Nablusî aynı mantığı barışma maddesinde ters yönden de kurar.

Şer’e uygun barışma, ülfete, günahlardan tevbeye ve Allah’ın rızasına yönelmeye delâlet eder; hayra delâlet eder, çekişmeye de delâlet eder. Kim bir hasımla barıştığını görürse, o hasım onunla çekişmiştir.

Ta’tîru’l-enâm

İki madde birbirinin aynasıdır: kavga barışmayı, barışma çekişmeyi gösterir. Tabirde suretin kendisi değil, taşıdığı karşıtlık okunur.

İkinci soru: Sahnede kavga mı vardı, sessizlik mi?

Kaynak ağır tarafa yüksek sesi değil, eşinden uzak durmayı koyar.

Nablusî eşinden uzak durmaya yemin etmeyi (îlâ’) ayrı bir madde yapar ve orada kavga maddesindeki tersine okuma yoktur.

Kişinin eşinden uzak durmaya yemin etmesi, rüyada keder ve sıkıntıya delâlet eder.

Ta’tîru’l-enâm

Bu kayıt sahneyi tartarken işe yarar. Bağrışılan bir rüya, aynı yatakta sırtını dönüp susulan bir rüyadan daha hafif tarafta durur. Konuşulan bir çekişme kapanabilir; konuşulmayan bir uzaklık kaynakta keder ve sıkıntı olarak kalır.

Üçüncü soru: Kavganın izi nereye düştü?

Tabirde ölçülen şey kavganın şiddeti değil, evin ve yatağın sahnede aldığı hâldir.

Nablusî ev maddesinde eşten gelen sıkıntıyı miktarla ölçer ve sonunu da söyler.

Islatılmış bir eve girdiğini görürse, ıslaklık ve çamur miktarınca eşinden ona bir keder gelir, sonra düzelir ve geçer.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı maddede evin içinin didiklenmesi, o evde çekişme ve gürültü olarak kaydedilir. Yani kavganın tabiri, kavgayı gösteren sahnede değil, evin aldığı hâlde aranır: ıslaklık azsa sıkıntı küçük ve geçicidir.

Yatak tarafında İbn Gannâm’ın kaydı ayrı durur.

Karyolanın eş olduğu söylenmiştir. Karyolasını kıran, eşinden ayrılır. Aralarında çekişme bulunan dostunu kendi karyolasında görürse onunla barışır.

Ta’bîru’r-rü’yâ

Dikkat edilecek yer şudur: ayrılık okuması kavga suretine değil kırılan karyolaya bağlanmıştır. Kavganın kendisi, aynı satırın devamında barışma tarafında anılır.

Dördüncü soru: Kavga haber miydi, yoksa başka bir suretin mânâsı mı?

Klasik metinlerde eşlerin çekişmesi çoğunlukla rüyanın gösterdiği suret değil, başka bir suretin işaret ettiği mânâdır.

Kavâidü tefsîri’l-ahlâm’da bunun açık bir örneği vardır: güneşle ayın bir arada görülmesi, iki eşin, iki kardeşin ve iki evladın çekişmesine delâlet eder. Burada çekişme rüyanın sahnesi değil, sonucudur. Rüyada kavga eden biri ise tersine, çekişmeyi zaten sahnede görmüştür; kaynak ona başka bir yere bakmasını söyler.

Müntehabü’l-kelâm bir adım daha ileri gider ve aynanın yönünü çevirir.

Göbek ağrısına dair rüya, sahibinin eşine kötü davrandığına delâlet eder.

Müntehabü’l-kelâm

Bu satır tabir usûlünün sessiz kaidesini gösterir: eş bahsinde yorumlanan taraf çoğunlukla karşıdaki değil, rüyayı görenin kendi tutumudur. Kavâid’in Eyyûb bahsinde de aynı sıra vardır; aralarında sıkıntı geçer, sonra barışırlar.

Ne demek değil: Rüyadaki kavga, eşin niyeti hakkında bir bilgi taşımaz ve gerçek bir tartışmanın provası olarak kullanılmaz. Nablusî’nin maddesindeki tek uyarı karşı tarafa değil kişinin kendisine bakar: çekişme bazen amelin boşa gitmesine delâlet eder. Sahnenin hangi tasnife girdiği sorusu için rüya çeşitleri rehberine bakılabilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Kavga rüyalarının büyük bölümü, gündüz yutulan bir tartışmanın uykuda sesini bulması olarak açıklanır. Söylenmeyen cümle kaybolmaz, uygun bir sahne bulunca geri döner.

Rüyada çıkan öfkenin sabaha taşınması bu rüyanın asıl riskidir. Duygu gerçektir, fakat kaynağı gece görülen sahne değil, uzun süredir ertelenen konudur; yanlış adrese yöneltildiğinde evde gerçek bir tartışma başlatır.

Aynı kavganın tekrar tekrar görülmesi genellikle o konunun hâlâ açık durmasıyla ilişkilendirilir. Klasik tabirci de yorumdan önce rüyayı görenin hâlini sorar; iki yaklaşımın buluştuğu nokta budur.