Rüyada Sevgili Görmek

Genel anlamı

Bu sayfada işe bir itirafla başlamak gerekiyor: klasik tabirnâmelerde “sevgili” diye bir madde yoktur.

Bu eserler yazıldığında bugünkü anlamıyla bir ilişki biçimi yoktu. Onların bahisleri farklıdır: sevilen kimse, muhabbet, hasret, kavuşma, nikâh. Aşağıdaki okumalar oradan çıkarılmıştır.

İnternette “İbn Sîrîn’e göre rüyada sevgili görmek” diye başlayan cümlelerin karşılığı klasik metinlerde yoktur. Bu tür cümleler kaynak değil, kaynak süsüdür.

İslami rüya tabiri

Klasik metinlerde bu sembolün karşılığı muhabbet, hasret ve gönlü meşgul eden şey bahisleridir. Ama bu bahislere geçmeden önce, bu sayfada asıl belirleyici olan ayrımı yapmak gerekiyor.

Önce şu ayrımı yapın: bu rüya hangi türden?

İslam kültüründe rüyalar üçe ayrılır: rahmânî, nefsânî ve şeytânî. Nefsânî rüya, gün içindeki düşüncenin uykuya yansımasıdır.

Sevgili rüyası, klasik tasnifte nefsânî rüya ihtimalinin en yüksek olduğu sembollerden biridir. Sebebi basit: bu rüyayı görenlerin neredeyse tamamı gün boyu zaten o kişiyi düşünmektedir.

Bu, rüyanızı değersizleştirmez. Ama klasik tabircilerin ilk sorduğu soru budur ve cevabı çoğu zaman şudur: burada tabir edilecek bir işaret yok, düşüncenin uykuya yansıması var.

Bunu bilmek pratikte bir şeyi de çözer. Rüya, karşı tarafın aklından geçeni bildirmez. Klasik metinlerde rüyaya böyle bir işlev yüklenmez. Rüya size o kişiyi değil, kendi zihninizin nerede olduğunu gösterir.

Önce rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Huzurlu, sakin bir buluşma	Gönül rahatlığı; kaygının yatışması
Kavga ettiniz	Klasik metinlerde çekişme, çözülmemiş bir mesele olarak okunur
Barıştınız	Bir gerginliğin kapanması
Ulaşamadınız, göremediniz	Hasret; ayrılık kaygısının sürmesi
Sizi bırakıp gitti	Kaygının rüyaya yansıması; bir haber değil
Başkasıyla gördünüz	Kıskançlık ve güven kaygısı; kaynaklar bunu haber saymaz
Eski sevgiliydi	Yorum o kişiye değil, o döneme bakar
Nikâh, düğün vardı	Ayrı bir bahis: hâl değişikliği ve üstlenilen sorumluluk

Kaynaklardan çıkarılan okumalar

Huzurlu buluşma ve muhabbet. Klasik metinlerde muhabbet ve kavuşma olumlu tarafta ele alınır. Hayattaki karşılığı çoğunlukla dolaysızdır: bir belirsizliğin kapanması, uzun süredir konuşulmayan bir meselenin konuşulabilir hâle gelmesi, içinizdeki tedirginliğin geçmesi.

Kavga ve çekişme. Klasik tabirde çekişme, çözülmemiş bir mesele olarak okunur. Rüyadaki kavganın konusu hatırlanıyorsa yorum ona bağlanır; hatırlanmıyorsa uyanınca kalan hisse bakılır.

Ulaşamamak, göremeden uyanmak. Hasret olarak ele alınır. Klasik metinler bu tür yarım sahnelerden hüküm çıkarmaz; kapanmamış bir sahne olarak okunur.

Sevgilinin başkasıyla görülmesi. Bu sahne çok sık anlatılır ve çok tedirgin eder. Klasik cevap nettir: rüya bir öngörü aracı değildir ve kimse hakkında bir rüyaya bakarak hüküm verilmez. Bu, dinî bir ilke olmanın yanında pratik bir uyarıdır da: bu rüyaya dayanarak birini suçlamak, hem yanlış hem haksızlıktır.

Eski sevgiliyi görmek. Klasik tabirde geçmişe ait kişi ve mekânlar, sahnenin hangi döneme ait olduğunu gösterir. Yorum o kişiye değil, o döneme bakar: orada kapanmamış bir mesele, tamamlanmamış bir veda, o zamandan kalan bir alışkanlık. Kaynaklar bunu bir geri dönüş haberi olarak sunmaz.

Rüyada nikâh ya da düğün varsa yorum başka bir bahse geçer; orada mesele muhabbet değil, hâl değişikliği ve üstlenilen sorumluluktur.

Buradaki bilgiler tabir literatüründen çıkarılmıştır; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında belirtildiği üzere rüyalar delil değildir ve rüyalar ile amel edilmez.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada bu rüyaların büyük bölümü gündüz zihninin devamıdır. Uyku, gün içinde çokça dönüp durulan şeyi tekrar işler; sevgili rüyaları bunun en tipik örneğidir.

Bu yüzden rüyanın sıklığı genellikle ilişkinin durumundan çok, kişinin o ilişkiyi ne kadar düşündüğüyle ilişkilendirilir. Yeni başlayan ilişkilerde, ayrılık sonrasında ve belirsizlik dönemlerinde sıklaşması beklenen bir durumdur.

Terk edilme ve aldatılma sahneleri de sık bildirilir. Psikolojik okumada bunlar bir öngörü değil, kişinin taşıdığı güven kaygısının sahneye dönüşmüş hâli sayılır. Uyanınca kalan rahatsızlık gerçektir; ama o rahatsızlık rüyanın verdiği bir haber değil, zaten içeride olan bir duygudur.