Rüyada Mezarlık Görmek

Genel anlamı

Mezarlık rüyaları genellikle bir korkuyla değil, tuhaf bir sessizlikle anlatılır. Kaynaklar da bu sessizliği yorumun içine alır.

Tek bir mezar ile bir mezarlık, sözlüklerde aynı şey sayılmaz. Tek mezar bir mekândır: girilen, kalınan, kapatılan yer. Mezarlık ise bir manzaradır ve Nablusî ona dört ayrı karşılık birden verir. Aşağıdaki bölümler o dördünü ve aralarındaki ayrımı takip ediyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: sahnede baskın olan duygu neydi?

Kaynak mezarlara dört karşılık verir ve dördünü tek cümlede sayar.

Kabirler uzak yolculuklara, vahşete, eşlere ve hapishanelere delâlet eder.

Ta’tîru’l-enâm

Dördü dağınık görünür ama ortak bir yanları var: hepsi insanın bilinen çevresinden ayrı düştüğü hâller. Uzak yol da, ıssızlık da, hapis de aynı şeyi taşır. Eşlerin bu listede olması ise maddenin kendi mantığından geliyor; mezar gibi evlilik de içine girilen ve içinde kalınan bir hâl olarak okunuyor.

Hangisinin işlediğini sahnenin geri kalanı belirler. Rüyada oraya uzun bir yolun ardından vardıysanız yolculuk, kimsesizlik hissi baskınsa ıssızlık tarafı öne çıkar.

İkinci soru: mezarlar tanıdık mıydı?

Bilinen mezarla bilinmeyen mezar kaynakta ayrı hükümler alır.

Bilinen kabirler hak bir iştir; bilinmeyen kabirler ise nifak ehli bir topluluktur.

Ta’tîru’l-enâm

Bu, maddenin en sert satırlarından biri. Dikkat edilmesi gereken şey şu: kayıt bir kişiyi değil bir hâli anlatıyor. Kime ait olduğu bilinmeyen mezarlar arasında dolaşmak, içyüzü bilinmeyen bir ortamda bulunmak olarak okunur.

Tersi de aynı ölçüde geçerli. Rüyada bir yakınınızın, tanıdığınız birinin mezarını gördüyseniz okuma doğrudan hak ve doğru iş tarafında kalır.

Üçüncü soru: ziyarete mi gitmiştiniz?

Ziyaret sahnesi maddenin açılış cümlesine bağlanıyor.

Nablusî mezar maddesini bir denklemle açar: mezar hapistir, hapis de mezardır. Ziyaret kaydı bu denklemin doğrudan uygulamasıdır.

Kabirleri ziyaret eden, hapistekileri ziyaret eder.

Ta’tîru’l-enâm

Yani sahne bir yas değil, darda olan birine uğramak olarak okunur. Gündelik karşılığı çoğunlukla somuttur: sıkıntıda olduğunu bildiğiniz birini aramak, bir hastayı yoklamak, uzun süredir ihmal edilmiş bir ilişkiye geri dönmek.

Rüyadan sonra aklınıza bir isim geldiyse, klasik usûl o ismi bir işaret saymaz ama sahnenin neden o kişiyle eşleştiğini düşünmeye değer bulur.

Dördüncü soru: hava nasıldı?

Mezarlara yağan yağmur ayrı ve açık bir hayır kaydıdır.

Kabirler üzerine yağan yağmur, Allah Teâlâ’dan bir rahmettir.

Ta’tîru’l-enâm

Kısa bir satır ama sahneyi bütünüyle çeviriyor. Rüyada mezarlıkta yağmur, çiy ya da ıslaklık gördüyseniz manzaranın kasveti okumayı belirlemiyor demektir.

Mezarın kendi hâli, içine girmek ve çıkmak gibi sahneler ise ayrı ölçülerle okunur; tamamı rüyada mezar görmek sayfasında. Toprağı açma fiili de kendi başına bambaşka bir yere bakar, o da rüyada mezar kazmak sayfasında.

Ne demek değil: Mezarlık görmek bir ölüm haberi ya da bir yakınınız için bir işaret değildir. Klasik usûlde ecelin bilgisi kimseye verilmemiştir ve rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Mezarlık, rüyada insanın tek başına kaldığı mekânlardandır. Kalabalık olsa bile konuşan yoktur; anlatılan his de genellikle korku değil, sessizliktir.

Bu görüntü sıklıkla bir dönemin kapandığı zamanlarda anlatılır. Biten bir iş, geride bırakılan bir şehir, artık görüşülmeyen bir çevre. Zihin kapanmış şeyleri bir arada tutan bir yer arar ve mezarlık o işe uygun düşer.

Sahnede ne yaptığınız da anlamlıdır. Aradan geçip gitmek ile bir taşın başında durmak aynı şeyi anlatmaz; ikincisinde genellikle adını koyabildiğiniz belirli bir şey vardır.