Rüyada Ölü Kedi Görmek

Genel anlamı

Kedi, tabir literatüründe dışarıdan gelen bir tehdit değildir. Hanenin içinde bulunan, kapıdan serbestçe girip çıkan, sofraya yaklaşan tanıdık bir figürdür. Bu yüzden ölü kedi sahnesinde biten şey bir tehlike değil, süregelen bir yakınlıktır.

Rüyayı anlatanların ikiye ayrılması da bundan gelir: kimi sahneyi üzüntüyle, kimi ferahlamayla anlatır. İkisi de yanlış değildir, çünkü ölü kedide sorulacak ilk soru şudur: o kedi neyin karşılığıydı?

İslami rüya tabiri

Tabirnâme literatüründe kedi tek bir yöne oturmaz. Kaynakların bir bölümü onu hane halkından ya da eve girip çıkan bir kişiyle, bir bölümü hırsızlık ve mal kaybıyla, bir bölümü de ev bereketiyle okur. Ölü kedi bu çatalı olduğu gibi devralır: kedinin ölümü, kedinin neyi temsil ettiğine göre ayrı yorumlanır.

Rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Kedi cansız yatıyordu, siz dokunmadınız	Kapanmasında payınız olmayan bir yakınlık
Ağzında bir şey vardı	Mal tarafı: götürülen şey yerinde kalmış
Kendi kedinizdi	Çoğunlukla nefsani rüya; önce rüyanın türüne bakılır
Sokakta, tanımadığınız bir kediydi	Sizi doğrudan ilgilendirmeyen bir yakınlığın bitmesi
Ölü kediyi gömdünüz	Konunun üstünün örtülmesi, geride bırakılması
Evin içinde bulundu	Yorum hane halkına daralır
Kedinin öldüğü anı gördünüz	Çözülmekte olan ama henüz kopmamış bir bağ
Birden fazla ölü kedi vardı	Tek kişi değil, bir çevrenin dağılması

İbn Sîrîn’e nispet edilen külliyatta ve Nablusî’nin Ta’tîru’l-enâm’ında öne çıkan haller:

Kedi mal eksilmesi tarafında okunuyorsa. Ölümü, evden sessizce eksilenin durması şeklinde yorumlanır. Buradaki hayır bir düşmanın yenilmesi değil, küçük ve tekrar eden bir kaybın kesilmesidir.

Kedi hane halkından bir kişi olarak okunuyorsa. Ölümü, bir bağın kopmasına ve yakın çevrede bir eksilmeye yorulur. Sahne aynıdır, okuma tersine döner.

Ağzında bir şey taşırken ölü bulunması. Kedinin mal bahsiyle okunduğu hâlin en açık görüntüsüdür: götürülen şey yerinde kalmıştır, eksilme tamamlanmamıştır.

Ölü kedinin evin içinde bulunması. Yorum geniş çevreden doğrudan haneye daralır; kaynakların bir kısmı bunu hane içinde kapanmış bir konu olarak kaydeder. Evin kendi karşılığı için rüyada evde kedi görmek sayfasına bakılabilir.

Ölü kedinin kaldırılıp gömülmesi. Fiili işleyenin rüya sahibi olduğu hâldir; kapanmış konunun üstünün örtülmesi ve geride bırakılması olarak okunur.

Kedinin ölürken görülmesi. Klasik metinlerin bir bölümü bunu henüz tamamlanmamış bir ayrılık şeklinde ele alır: bağ çözülmektedir ama kopmamıştır.

Kendi kedisinin ölmesi. Kaynaklar bilinen bir hayvanın görülmesini çoğunlukla nefsani rüya kapsamında değerlendirir: gün içinde onu düşünmenin ya da sağlığından endişe etmenin uykuya yansıması. Bu tabloda tabir aranmadan önce rüyanın türüne bakılır.

Gündelik karşılığı çoğunlukla bir yakınlığın sessizce sona ermesidir: görüşmenin seyrelmesi, bir alışkanlığın kendiliğinden bırakılması, uzun süredir sürdürülen bir ilginin karşılıksız kaldığının fark edilmesi.

Uyanınca kalan duygu da bir ipucudur. Ferahlama, kedinin o rüyada daha çok mal ve eksilme tarafında durduğunu gösterir; üzüntü ise hane halkı tarafında.

Ne demek değil: Bu sahneden bir canlının ya da bir yakının başına gelecek bir şey çıkarılmaz. Ehl-i Sünnet âlimlerinin ortak kabulü rüyanın zannî bilgi verdiği, kat’î delil olmadığı yönündedir; rüyadan şer’î bir hüküm alınmaz ve ecelin bilgisi kimseye verilmemiştir. Rüyada görülen bir kişi de o kişinin kendisi sayılmaz; kedi bir kimseyle okunduğunda da durum budur. Bu yorumlar tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Kedi ölüsü, yılan ölüsü gibi okunmaz

İki sahne birbirine benzediği için sık karıştırılır. Ayrım, sembollerin kendi ekseninden gelir.

Yılan klasik tabirde husumet ve gizli düşmanlık tarafında durur. Cansız görüldüğünde ortadan kalkan şey tehdidin kendisidir; okuma bu yüzden tek yönlüdür ve hayra çıkar. Ayrıntısı rüyada ölü yılan görmek sayfasındadır.

Kedide böyle bir tehdit yoktur. Onun ekseninde husumet değil yakınlık ve alma vardır: eve girip çıkan biri, sofraya ortak olan bir ağız, nazik görünüp kendi payını gözeten bir tavır. Böyle bir figürün ölümü kimseyi zararsız hâle getirmez; süregelen alışverişi bitirir. Bitince ne olduğu da o alışverişin ne olduğuna bağlıdır.

Kısacası ölü yılanda soru “tehlike geçti mi”, ölü kedide soru “ne bitti” sorusudur.

Psikolojik açıdan

Psikolojik yorumda kedi, bağımsızlığı ve mesafeli yakınlığı temsil eder. Bu figürün cansız görülmesi, o türden bir ilişkinin artık işlemediği hissiyle ilişkilendirilir: yakın duran ama talep etmeyen, arada bir uğrayan bir bağın sönmesi.

Bu rüyayı çoğunlukla yakın zamanda bir dostluğu seyreltmiş, bir görüşmeyi kesmiş ya da uzun süredir sürdürdüğü bir ilişkiyi taşımaktan yorulmuş kişiler anlatır.

Uyanıklıktaki karşılığı için şu soru işe yarar: son dönemde adı konmadan biten, kimsenin bitti demediği bir yakınlık var mı?