Rüyada Evde Fare Görmek

Genel anlamı

Mutfağın köşesinde bir kıpırtı, sonra duvarın dibinde kaybolan küçük bir gölge: rüyada evde fare görmek çoğunlukla böyle hatırlanır. Uyanınca akılda kalan soru da hep aynı olur: burası benim evim, o nereden girdi.

Klasik tabirde evin kendisi bir ölçüdür. Ev kişinin alanı, düzeni ve geçimi demektir; o alana giren hayvan bu yüzden yalnız başına değil, evle kurduğu ilişkiyle okunur. Fare söz konusu olduğunda kaynaklar bu noktada beklenmedik biçimde iki yönlüdür: aynı hayvan hem evde bulunan bir bolluğun delili hem de o bolluğu azar azar eksilten bir el olarak kaydedilmiştir. Sembolün genel çerçevesi için rüyada fare görmek sayfasına bakabilirsiniz.

İslami rüya tabiri

Aşağıdaki okumalar Nablusî’nin Ta’tîru’l-enâm’ı, İbn Sîrîn’e nispet edilen Müntehabü’l-kelâm ve Kavâidü tefsîri’l-ahlâm gibi klasik tabirnâmelerden derlenmiştir. Bu metinlerde ev bahsi, farenin varlığından çok fiili üzerine kuruludur.

Birinci soru: fare evin içinde ne yapıyordu?

Rahatça dolaşıp oynuyorsa kaynaklar bunu evdeki bolluğun delili sayar; duvarı ya da eşyayı deliyorsa okuma hırsızlık tarafına geçer.

Nablusî farenin bulunduğu yeri bir ipucu gibi okur ve gerekçesini de yazar:

Çok fare rızka delâlet eder. Kim evinde oynayan bir fare görürse rızkı çoğalır, çünkü fare ancak rızık bulunan bir yerde olur.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı metin oyunu da benzer bir mantıkla değerlendirir: oyun ancak karnı doymuş bir hayvandan gelir, bu yüzden evinde oynaşan fare gören kimse için o yıl bolluk tarafında bir kayıt düşülür. Buradaki akıl yürütme hayvanın iyi ya da kötü oluşuna değil, nerede durduğuna bakar.

Fiil değişince yorum da yer değiştirir:

Duvarı delen bir fare gören kimse için bu, delik açan bir hırsızdır; sakınsın.

Ta’tîru’l-enâm

Pratikte bu iki okuma birbirinin zıddı değildir, ikisi de evde alınacak bir şeyin bulunduğunu söyler. Fark, o şeyin yerinde durup durmadığıdır.

İkinci soru: fare eve mi giriyordu, evden mi çıkıyordu?

Eve girmesi orada bir şeyin bulunduğunu, evden çıkıp gitmesi ise evde tutulan bereketin eksilmesini anlatır.

Farenin evden çıkması nimetin kalkmasıdır.

Müntehabü’l-kelâm

Bu kayıt ilk bakışta tersine görünür; zarar veren hayvanın gitmesi neden iyi okunmasın diye sorulur. Cevap sembolün mantığında durur: metinler fareyi yalnızca alınacak bir şeyin bulunduğu yerde durur sayar. O yüzden gidişi, farenin değil evin hâline dair bir kayıttır.

Üçüncü soru: tek bir fare miydi, sürü hâlinde miydi?

Tek fare evin içindeki belirli bir meseleye, renkleri karışık bir sürü ise sessizce geçen zamanın kendisine yorulur.

Sürü hâlinde ve renkleri karışıksa, siyah ve beyaz iseler, onlar gaflet ve gizlilik içinde ömürleri ve bedenleri kemiren geceler ve gündüzlerdir.

Müntehabü’l-kelâm

Metinlerin fareyi en geniş okuduğu yer burasıdır: eksilme bir olaya değil, kimsenin saymadığı günlere bağlanmıştır. Aynı bahsin devamında fare ev halkıyla da ilişkilendirilir; iyâl ve ev ahalisi okuması kayıtlıdır. Nablusî fareye sahip olmayı hizmetçi sahibi olmakla açıklar ve gerekçesini de söyler: fare insanın yediğinden yer, hizmetçi de efendisinin yediğinden. Bu okuma rüyayı tehditten çıkarıp evin geçimini paylaşan kişilere bağlar.

Dördüncü soru: evde bir kedi var mıydı?

Kedinin bulunması klasik metinlerde evi derleyip toplayan bir elin işareti sayılır.

Kedi, evdeki düşmanları (fare, yılan, akrep ve benzerlerini) bastırdığı için işini bilen bir görevliye delâlet edebilir; bunlar hırsızlar ve bozguncular mertebesindedir.

Kavâidü tefsîri’l-ahlâm

Rüyada evde hem fare hem kedi bulunuyorsa okuma tek yönlü kalmaz: ortada bir mesele vardır ama onu karşılayan bir düzen de vardır.

Beşinci soru: fareyi deliğe girip çıkarken mi gördünüz?

Delik, klasik metinlerde ağız olarak okunur; oradan çıkan hayvan oradan çıkan sözdür.

Farenin ve benzerlerinin deliği, delik ise ağızdır. Bir delikten hayvan çıktığını gören için o bir ağızdır; ondan, o hayvanın mertebesinde söz çıkar.

Ta’tîru’l-enâm

Bu kayıt, evdeki fare rüyasını bazen eşyayla değil konuşmayla ilişkilendirir: evde dolaşan ama kimsenin sahiplenmediği bir söz.

Ne demek değil: klasik tabirnâmeler sembolleri sıklıkla kişileştirir ve fare bahsinde “içinde bozuk bir niyet saklayan kimse” gibi tasnifler geçer. Bunlar dönemin diliyle yazılmış kayıtlardır; ev halkından biri hakkında bir yargı olarak okunamaz ve bu sitede öyle kullanılmaz. Evde fare görmek bir ziyanın olacağı anlamına da gelmez: aynı kaynaklar aynı sahneyi bolluk tarafında da kaydetmiştir. Her uyku görüntüsünün tabir edilmediği, rüya türlerinin birbirinden ayrıldığı da hatırda tutulmalıdır; bu ayrım için rüya çeşitleri sayfasına bakabilirsiniz. Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada ev, kişinin kendisi için güvenli saydığı alandır. Fare bu alanın içine girmiş, izin alınmamış bir ayrıntıdır; rüyanın bıraktığı duygu da çoğunlukla korku değil tedirginlik olur.

Bu rüyayı anlatanlarda sık geçen cümle “nereden girdi” sorusudur. Psikolojik açıdan bu soru, meseleden çok meselenin fark edilmemiş olmasına dair bir rahatsızlığa işaret eder.

Evin hangi odası olduğu da anlamlı sayılır. Mutfak geçim ve bakım tarafına, yatak odası mahrem tarafa daha yakın okunur; ama burada belirleyici olan, rüyayı görenin o odayla kurduğu kendi ilişkisidir.