Rüyada Çok Sayıda Fare Görmek

Genel anlamı

Rüyada tek fare görenin anlattığı şey tedirginliktir; çok sayıda fare görenin anlattığı şey ise kalabalıktır. Zemin görünmez olur, hepsi birden hareket eder ve insan hangisine bakacağını bilemez.

Klasik tabir bu sahneyi tek farenin büyütülmüş hâli saymaz. Sembol çoğaldığında okuma da yer değiştirir: artık mesele gizli bir zarar değil, karşınızdaki şeyin sayısıdır. Tek farenin okuması için rüyada fare görmek sayfasına bakabilirsiniz.

İslami rüya tabiri

Kalabalık fare, tabirnâmelerde tek fareden ayrı bir madde gibi işlenir ve kaynaklar ilk ölçüyü hep aynı yerden alır: renk.

Birinci soru: fareler aynı renk miydi, karışık mıydı?

Aynı renkteyseler kalabalık bir insan topluluğu, siyah ve beyaz karışık hâldeyseler doğrudan geceler ve gündüzler olarak okunur.

Bu ayrım klasik metinlerde açıkça yazılıdır. İbn Kuteybe’nin Kitâbü Ta’bîri’r-rü’yâ’sı maddeyi şöyle kurar:

Fare topluluğu, renkleri karışmadığı sürece bir insan topluluğudur; renkleri karışır da içinde beyazı ve siyahı bulunursa, onlar gece ve gündüzdür.

Kitâbü Ta’bîri’r-rü’yâ

Müntehabü’l-kelâm aynı ayrımı daha ileri götürür ve karışık renkli kalabalığa somut bir iş yükler:

Eğer bir kalabalık hâlindeyse ve renkleri karışıksa, siyahlar ile beyazlar bir aradaysa, onlar geceler ve gündüzlerdir; gaflet ve gizlilik içinde ömürleri ve bedenleri kemirirler.

Müntehabü’l-kelâm

Burada dikkat edilecek nokta şu: metin fareleri bir tehdit olarak değil, geçen zamanın imgesi olarak okuyor. Kemiren şey fare değil günlerin kendisidir, ve kemirdiği şey eşya değil ömürdür. Klasik tabirin bir sembolü böyle çevirmesi sık görülen bir şey değildir; bu yüzden çok sayıda fare rüyası, fare bahsinin en dikkat çekici kaydıdır.

Olumsuz bir hüküm değil bir hatırlatma olarak kurulduğu, kullanılan iki kelimeden anlaşılır: gaflet ve gizlilik. Zaman farkına varılmadan geçer.

İkinci soru: fareler nerede kalabalıklaşmıştı?

Evin içindeki kalabalık bolluk tarafında, kuyudaki ya da eğimli, yüksek bir yerdeki kalabalık eksilme tarafında kaydedilmiştir.

Nablusî bu iki sahneyi aynı maddede yan yana yazar. Olumlu kaydın gerekçesi gündelik bir gözlemdir:

Farenin çokluğu rızka delâlet eder; evinde oynaşan fare gören kişinin rızkı çoğalır, çünkü fare ancak rızık bulunan yerde olur.

Ta’tîru’l-enâm

Yani kalabalık, bir yerde yenecek bir şey bulunduğunun işaretidir. Aynı eserde olumsuz kayıt ise kalabalığın yerini değiştirir ve kuyuyu, eğimli ya da yüksek bir zemini ayrıca anar:

Eğimli ya da yüksek bir yerde yahut bir kuyunun içinde beyaz ve siyah çok sayıda fare gören kişinin ömründe eksilme olur.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı renkler, aynı sayı, başka bir yer ve tam ters bir okuma. Bu, tabirin sembole değil sahneye baktığının en net örneklerinden biridir.

Üçüncü soru: ne yapıyorlardı, oynaşıyor mu kemiriyor mu?

Oynaşan kalabalık o yılın bolluğu sayılır, kemiren ya da delik açan kalabalık eksilme tarafına geçer.

Nablusî oyun fiilini özel olarak kaydeder ve gerekçesini de yazar: evinde oynaşan fare gören o yıl bolluk elde eder, çünkü oyun ancak tokluktan olur. Aç bir hayvan oynamaz. Kalabalığın rahatlığı, bulunduğu yerin bolluğuna delil sayılmıştır.

Karşı taraf ise Kavâidü tefsîri’l-ahlâm’da toplu bir hükümle geçer: fare, yılanlar, akrepler ve benzerleri hırsızlar ve fesat çıkaranlar mertebesindedir. Delik açan, eşyaya dalan kalabalık bu tarafta okunur.

Dördüncü soru: geliyorlar mı, gidiyorlar mı?

Gelip giden kalabalık ömrün uzunluğuna, evden çıkıp giden kalabalık bereketin azalmasına yorulmuştur.

Siyah ve beyaz farelerin gelip gittiğini gören kişinin ömrü uzar; beyazlar gündüzler, siyahlar gecelerdir.

Ta’tîru’l-enâm

Bu, Müntehabü’l-kelâm’daki kayıtla aynı imgenin olumlu yüzüdür: aynı siyah beyaz kalabalık, kemirdiğinde ömrün tükenişi, gelip gittiğinde ömrün uzunluğu olur. Yönün tersi de ayrı kaydedilmiştir: evinden fareler çıkıp gidenin bereketi ve nimeti azalır.

Beşinci soru: sesleri var mıydı?

Nablusî farenin sesini kalabalık tarafında okur: toplanma, ünsiyet ve rızık.

Hayvan seslerini tek tek sıraladığı bölümde fare için yazdığı karşılık budur. Aynı listede ikinci bir kayıt da vardır ve o zarar tarafındadır; eserin kendisi de sembolü iki yönlü bırakır. Bir rüyanın hangi tasnife girdiği, hangi ruh hâliyle görüldüğüne de bağlıdır; bu çerçeve için rüya çeşitleri sayfasına bakabilirsiniz.

Son bir not: klasik tabirnâmeler sembolleri sıklıkla insan tipleriyle eşleştirir ve fare maddesinde de böyle kayıtlar bulunur. Bunlar dönemin diliyle yazılmış tasniflerdir, bugün kimse hakkında bir yargı olarak okunamaz ve bu sitede öyle kullanılmaz.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada çok sayıda fare, tek bir tehdidin değil sayılamayan şeyin imgesidir. Zorlayan unsur korku değil, hangisiyle başa çıkacağını bilememektir.

Bu rüya genellikle tek büyük bir sorunu olmayan, ama aynı anda çok sayıda küçük işle uğraşan kişilerle ilişkilendirilir: biriken mesajlar, ertelenmiş ufak tamirler, hiçbiri tek başına önemli olmayan ama toplamı yorgunluk veren bir liste.

Zamanla ilgisi de dikkat çekicidir. Klasik kaynağın kalabalığı günlere çevirmesiyle, uyananın “her şey elimden akıp gidiyor” hissi şaşırtıcı biçimde örtüşür. İki dil aynı şeye bakıyor olabilir.

Ne demek değil: Çok sayıda fare görmek bir felaket işareti ya da bir ömür hesabı değildir. Klasik kaynakların kendisi aynı kalabalığı hem bolluk hem eksilme tarafında kaydettiği için bu rüyadan tek yönlü bir sonuç çıkarılamaz; metinler okumayı renge, yere ve fiile bağlar. Rüyadan bir tarih, bir süre ya da bir hüküm çıkarmak klasik usûlün de yaptığı bir şey değildir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.