Rüyada Elin Uzaması

Genel anlamı

Rüyada elin ya da kolun uzaması, uyanınca tuhaf gelen ama klasik kaynaklarda gayet net karşılığı olan sahnelerden biridir.

Türkçede “eli uzun” demek hırsız demektir ve çoğu kişi rüyayı da o deyimle okur. Kaynaklardaki kayıt bunun tam tersi. Sözlükler elin uzamasını alma tarafında değil verme tarafında ele alır; uzunluk, insanlara ulaşan iyiliğin ölçüsüdür. Bu sayfa o ayrımı ve zıddını, yani elin kısalmasını takip ediyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: uzayan el neye uzanıyordu?

Kaynakta elin uzunluğu cömertliğin ölçüsü olarak kaydedilir.

Nablusî el maddesinde bunu tek cümlede ve tereddütsüz verir.

Elinde uzunluk gören kişi, insanlara fazl, ikram, cömertlik ve kerem ile çokça uzanan biridir.

Ta’tîru’l-enâm

Cümlede sayılan dört kelimenin dördü de verme tarafında. Alma, kapma ya da el koyma anlamına gelecek tek bir ifade yok.

Mantığı da sembolün kendisinde. El bu maddede kişinin ihsanı olarak açılır; yani elin uzaması, iyiliğin daha uzağa ulaşması demektir. Rüyada eliniz birine yetiştiyse, bir şey uzattıysa ya da uzaktaki birine değdiyse okuma doğrudan buraya oturur.

İkinci soru: el uzamakla kalmayıp kuvvetlendi mi?

Uzamak ile kuvvetlenmek bir arada görülürse okuma konuma bağlanır.

Elinin uzadığını ve kuvvetlendiğini gören kişi, eğer bir iş başındaysa: hasımlarına galip gelir, yardımcıları ve idaresi altındakiler kuvvetlenir, işlerini yürütür ve ona itaat ederler.

Ta’tîru’l-enâm

Burada okuma kişiye göre değişiyor ve kaynak bunu açıkça yazıyor. Aynı maddede çarşı esnafı için elin karşılığı ayrıca veriliyor: ustalık ve beceri.

Yani aynı rüya, bir ekibi olan için yetkinin genişlemesi, kendi işini yapan için elinin işe yatkınlığı olarak okunur. Rüyayı yorumlarken sorulacak soru, ne gördüğünüz kadar ne iş yaptığınızdır.

Üçüncü soru: el kısaldı mı?

Kısalmanın zıddı çalmak değil, iyilikten geri kalmaktır.

Bir elinin kısaldığını gören: marufa, yani iyilik yapmaya gücünün yetmemesi kastedilir.

Ta’tîru’l-enâm

Bu satır uzunluk okumasını doğruluyor. Eğer uzunluk hırsızlık olsaydı kısalığın dürüstlük sayılması gerekirdi; kaynakta öyle değil, kısalık da olumsuz tarafta ve aynı eksende duruyor. İki uç da verme ekseninde ölçülüyor.

Gündelik karşılığı somut: yardım etmek isteyip edememek, bir yakınına yetişememek, elinin daraldığı bir dönem.

Dördüncü soru: el uzun ama kullanılabiliyor muydu?

Uzunluk bahsi ile elin bağlı olması ayrı şeylerdir.

Kaynaklar açık eli ve kapalı eli de ayrıca kaydeder: elleri açık olan cömert bir adamdır ve malını harcar, elleri sıkılı olan ise cimridir. Türkçenin “eli açık” ile “eli sıkı” ayrımı tam buraya denk düşer.

Buna göre rüyada elin uzun olması tek başına yetmiyor. Uzun ama kapalı, bağlı ya da hareketsiz bir el, kudretin yerinde durduğu ama kullanılamadığı bir hâli anlatır. Elin diğer ölçüleri ve sağ ile sol ayrımı rüyada el görmek sayfasında.

Ne demek değil: Bu rüya ne sizin ne de bir başkasının dürüstlüğü hakkında bir hüküm taşır. Türkçedeki deyimi rüyaya taşıyıp birini suçlamak, kaynaktaki okumanın tam tersine düşmek olur. Klasik usûlde rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Elin uzaması, bedenin kuralının bozulduğu rüyalardandır ve bu tür sahneler genellikle erişim meselesiyle birlikte anlatılır.

Tekrar ettiği dönemler çoğunlukla ikiye ayrılır. Biri sorumluluğun arttığı dönemlerdir: daha fazla insana yetişmek, daha geniş bir alana bakmak gerekir. Diğeri uzaktaki bir şeye ulaşma çabasıdır; bir kişiye, bir karara ya da bir imkâna.

Elin kısaldığı sahnelerde anlatılan his ise genellikle çaresizlik değil, yetersizlik duygusudur. İsteyip de yapamamak, bu rüyanın en sık eşlik ettiği hâldir.