Rüyada Duanın Kabul Olması

Genel anlamı

Rüyada biri size “duan kabul oldu” dedi ya da elinizi indirdiğiniz anda içinize beklenmedik bir ferahlık düştü. Belki de başınızı kaldırdığınızda gökte bir kapının açıldığını gördünüz ve siz hâlâ el açmış hâlde duruyordunuz.

Klasik tabir kitaplarında bu sahnenin tek bir maddesi yoktur. Kabul, yani icâbet, dua bahsinde bir cümle olarak geçer; ama kaynaklar onu asıl olarak başka maddelerin içine dağıtmıştır: çalınan bir kapı, açılan bir gök kapısı, elde duran bir anahtar, açık duran bir avuç. Bu yüzden yorum “kabul oldu mu” sorusundan değil, o kabulün hangi suretle göründüğünden çıkar.

Kök sayfada duanın neden suretsiz bir sembol olduğu ve yorumun hangi üç soruya bağlandığı anlatılmıştı; genel ölçüler rüyada dua etmek sayfasındadır. Burada yalnızca kabul sahnesi okunuyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: kabul sözü nerede geldi?

Kaynakların bu sahnede andığı en belirgin ölçü mekândır.

Nablusî dua maddesinde icâbeti doğrudan bir şarta bağlamaz, ama bir mekânı özellikle anar:

Allah’a dua ettiğini ya da kendisine dua edildiğini gören hayra ve sevince nâil olur. Dua hâcetin görülmesine delâlet eder; denildi ki dua icâbete delâlet eder, hususan mescid ve câmi gibi Allah’ın evlerinden birinde olursa.

Ta’tîru’l-enâm, dua bahsi

Buradaki kayıt iki yönlüdür. Kabul sahnesi bir câmide, bir mescidde ya da bir dua meclisinde geçtiyse kaynaklar icâbeti en açık şekilde orada anar. Sokakta, evde ya da tanımadığınız bir yerde geçtiyse yorum doğrudan mekâna bağlanmaz ve diğer ayrıntılara bakılır.

İkinci soru: gökte bir açılma var mıydı?

Nablusî gökte tek bir kapının açılmasını duanın icâbeti tarafında kaydeder, kapıların hepsinin birden açılmasını ise ayrı tutar.

Bu ayrım gözden kaçırılmayacak kadar nettir. Aynı kaynak, gökte bir kapının açılmasını icâbet ya da bir yasaklanmıştan sakındırılma olarak okur; gök kapılarının topluca açılmasını ise şiddetli hâller tarafında kaydeder. Rüyanızda gördüğünüz açılmanın tek bir kapı mı yoksa topyekûn bir açılma mı olduğu bu sebeple sorulur.

İbn Gannâm aynı sahneyi gök maddesinde ele alır:

Göğün yere yaklaştığını gören için bu, bir duanın icâbetine ya da salih bir amele delâlet eder. Gök kapılarını açılmış gören mümindir ve duası icâbet görür.

Ta’bîru’r-rü’yâ, İbn Gannâm

Müntehabü’l-kelâm göğün yaklaşmasını anarken bir hâli de kaydeder: kederli ve darda kalmış bir kişinin duası kabul görür, çünkü dua ederken göz göğe doğru çevrilir. Rüyada yukarı bakmış olmak bu kayda uyan bir ayrıntıdır.

Üçüncü soru: kapıyı çalmaya devam ediyor muydunuz?

İbn Kuteybe icâbeti ısrarla birlikte okur.

Bir kapıyı çaldığını gören için bir dua icâbet görür; çünkü derler ki: kapısını çalmakta ısrar edenin ona açılması yakındır, duada ısrar edenin de duasının kabulü yakındır. Kapının açıldığını görürse icâbet ve zafer daha da yakındır.

Kitâbü Ta’bîri’r-rü’yâ, İbn Kuteybe

Bu okuma kabul sahnesini bir ânın müjdesi olmaktan çıkarır ve devam eden bir hâle bağlar. Rüyada kapıyı bir kere çalıp bırakmadıysanız, kaynakların ısrar üzerine kurduğu kayıt bu tarafa düşer.

Dördüncü soru: kapıyı tek başınıza mı açtınız?

Elinizde bir anahtar varsa kaynaklar istenenin bir başkasının desteğiyle elde edilmesini de okur.

Bir kapıyı anahtarla açtığını gören için o anahtar, kendisi, anne babası ya da bir başkası için icâbet gören bir duadır; istediğini elde eder ve bunda bir başkasından yardım alarak başarır. Görmez misin, kapı anahtarla açılır; anahtar tek başına olsaydı onunla açılmazdı.

Müntehabü’l-kelâm

Bu kayıt kabul sahnesine kendi sınırını da koyar: istenen şeyin gelmesi, kişinin tek başına yeterli olmasıyla aynı şey değildir. Aynı kaynak bir kuleyi anahtarla açıp içine girmeyi büyük bir ferahlık ve hayır tarafında kaydeder ve bunu da bir başkasının duasıyla ve yardımıyla birlikte anar.

Beşinci soru: eliniz açık mıydı?

Nablusî el maddesinde avucun açık ve güzel olmasını doğrudan duanın kabulü tarafında kaydeder.

Aynı maddede yumulmuş bir el cimrilik ve hayrın azlığı tarafında anılır. Türkçede istemenin adı olan “el açmak” ifadesi bu kaydın tam karşısına denk gelir. Rüyada kabul sözünü duyduğunuz anda avucunuz açık duruyorsa sahnenin iki ayrıntısı birbirini destekliyor demektir.

Altıncı soru: kimden ve ne istediniz?

Kaynaklar yorumu neyin istendiğine ve kimden istendiğine bağlar.

Kavâidü tefsîri’l-ahlâm dua, istiğfar ve tesbihi zafer, belâların def’i, derecenin yükselmesi, muhtaçların zenginleşmesi ve hâcetlerin görülmesi tarafında kaydeder. Aynı fasıl duanın bazen bir hadisenin inmesine de delâlet ettiğini ekler, çünkü insan sıkıntı geldiğinde yakarmaya başlar. Müellif usûlünü de açıkça yazar: neye dua edildiğine ve kime dua edildiğine bakılır.

Bu ölçü kabul sahnesinde en çok işe yarayan ölçüdür. Nablusî, duanın bir adama yöneltilmesini korkuyla ona boyun eğme tarafında kaydeder. Rüyada istediğiniz şeyi bir kişiden diliyorduysanız ve kabul sözü de ondan geldiyse okuma icâbetten çıkar ve o kişiyle aranızdaki ilişkiye döner.

Ne demek değil: Rüyada duanızın kabul olduğunu görmek ya da birinden duymak, elinize geçmiş bir kabul belgesi değildir. Kaynaklar sahneyi icâbet tarafında anar; fakat klasik usûlde rüya zannî bilgi verir, kat’î delil sayılmaz ve rüyaya dayanarak şer’î bir hüküm çıkarılmaz. Bir tedaviyi bırakmak, bir başvurudan vazgeçmek ya da birine güvenmek gibi kararlar bu rüyaya dayandırılmaz. Rüya çeşitleri arasındaki ayrımlar rüya çeşitleri sayfasında toplanmıştır.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Bu rüya çoğunlukla bir cevabın beklendiği dönemlerde anlatılır: bir tahlil sonucu, bir başvuru, bir görüşmenin ardından gelen sessizlik. Uykuda duyulan kabul sözü, gündüz bulunamayan cevabın yerine geçer.

İkinci yaygın okuma onay ihtiyacıdır. Karar verilmiş ama içten içe tasdik aranıyorsa, rüyadaki kabul sahnesi o aranan tasdikin sureti olur; bu yüzden uyandıktan sonra karar daha kolay görünür.

Sahnenin bıraktığı his burada da ölçüdür. Ferahlıkla uyanmak ile kabul sözünü duyup yine huzursuz kalmak aynı rüyayı iki ayrı yere götürür; ikincisinde beklenen şey cevap değil, çoğu zaman meselenin kendisidir.