Rüyada Çocuk Görmek

Genel anlamı

Klasik sözlüklerde çocuk maddesi sevinçle açılmaz. Açılış satırı şudur: kucakta taşınan bir bebek görmek kaygı ve kederdir. Gerekçe de hemen yanında durur ve bütün bahsi tek cümlede toplar: çocuklar ancak sıkıntıya katlanılarak büyütülebilir.

Bu, çocuğun küçümsenmesi değildir. Sözlükler sembole duyguyla değil işlevle bakar; sordukları soru “sevindirir mi” değil, “neyi yapamaz”. Metinlerin çocukta saydığı üç eksiklik şudur: derdini anlatamaz, kendi malında tasarruf edemez, masrafı başkasının üstündedir. Bu sayfadaki okumaların neredeyse tamamı bu üçünden birine bağlanır ve aynı sahnenin kişiden kişiye niçin başka çıktığını da yine bu üçü açıklar.

İkinci eksen bunun tersidir ve aynı maddenin içinde durur: çocuk büyüdükçe okuma yükten müjdeye döner. Ergenliğe yaklaşmış oğlan müjde, erginlik çağına gelmiş oğlan izzet ve kuvvet olarak kaydedilir. Ölçü çocuğun kendisi değil, hangi yaşta durduğudur.

Kucaktaki bebeğe özgü sahneler rüyada bebek görmek sayfasında ayrıca ele alınır.

İslami rüya tabiri

Çocuğu kaç yaşında ve hangi sahnede gördünüz

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Kucakta taşınan bir bebek gördünüz	Maddenin açılışı: kaygı ve keder
Ergenliğe yaklaşmış bir oğlan gördünüz	Müjde: yaklaşan bir haber
Erginlik çağına gelmiş bir oğlan gördünüz	İzzet ve kuvvet; artık kendi ayakları üstünde duran bir iş
Bir çocuğu kucağınıza alıp taşıdınız	Bir mülkün idaresi; bir işin başına geçmek
Taşıdığınız kız çocuğuydu	Bu sahnenin hayırlı tarafı
Küçük bir kız çocuğu buldunuz ya da size verildi	Sıkışıklıktaysanız açılma; değilseniz meşguliyet
Kucağınızda bir çocuk ağlıyor, bağırıyordu	Kaynakta beklenmedik bir satır var; aşağıda
Kendinizi çocuk olmuş gördünüz, eliniz dar	Masrafın bir süreliğine başkasına geçmesi
Kendinizi çocuk gördünüz, eliniz geniş	Kendi malınızda karar verememek
Kendinizi çocuk gördünüz, süren bir davanız var	Sözünüzü geçirememek, savunmanın eksik kalması
Kendinizi mektepte ders alırken gördünüz	Bir işten dönmek, bir yanlışı bırakmak
Yetkili ya da ilim sahibi biri olarak kendinizi mektepte gördünüz	Ters okunur: elde olan itibarın azalması
Herkes sıkıntıdayken yüzü güzel bir çocuk oraya girdi	O yerin tamamına gelen ferahlık
Hamileyken oğlan doğurduğunuzu gördünüz	Kaynak bu sahneyi tersine okur
Hamileyken kız doğurduğunuzu gördünüz	Aynı ters okuma
Hep aynı cinsiyeti görüp aynı cinsiyeti doğurduysanız	Ters okuma kalkar, kendi âdetiniz esas alınır
Erkek olarak çocuk doğurduğunuzu gördünüz	Oğlansa sıkıntı, kızsa ferahlık
Kızınızın doğduğunu gördünüz	Ferahlık tarafı; bir satırda masraf ve borç
Bir çocuğunuz oldu ve bakımı size kaldı	Dünyada bir artış, yanında bir yorgunluk
Çok sayıda çocuğunuz olduğunu gördünüz	Taşınamayan yük, bölünen ilgi
Ortalıkta küçük çocuklar vardı	Küçük ve geçici sıkıntılar
Küçük oğlunuzun adam olduğunu gördünüz	Kaynaklar burada ayrışır; aşağıda
Tanımadığınız bir çocuk gördünüz	Önce dostluğunu, sonra düşmanlığını gösteren zayıf bir taraf
Bir çocuğu öptünüz	Ona ayırdığınız bir hak; babasıyla kurulan yakınlık
Sütten kesilmiş bir çocuğu emzirdiniz	Kalkamamak; kapının üstünüze kapanması
Bir çocuğun aklının gittiğini gördünüz	Babasının elinin genişlemesi
Bir çocuk ezan okuyordu	Ana babasının bir iftiradan temize çıkması
Çocuk boğazlanıp kızartıldı ama kızartma pişmedi	Hakkında söylenenler asılsız; ölçü pişmişliktir
Çocuğunuzu kurban ettiğinizi gördünüz	Zâhiri ağır bâtını hayırlı sınıfı; adak, hac, çocuğunuzu evlendirmek
Kısır bir kadının doğurduğunu gördünüz	O sene için bolluk

Yorumu, çocuğun yapamadığı şey belirler

Bahsin çekirdeği burada. Kendinizi çocuk olmuş gördüyseniz kaynak tek sahneyi üçe böler ve üçünün de gerekçesini yazar.

Süren bir davanız ya da anlaşmazlığınız varsa okuma nettir: sözünüzü geçiremezsiniz. Gerekçesi metinde duruyor: çocuk delilini açıkça ifade edemez. Bugünkü karşılığı mahkemeyle sınırlı değildir. Haklı olduğu hâlde toplantıda cümlesini bitiremeyen, itirazını dilekçeye dökemeyen, kendini anlatamadığı için haksız çıkan kişinin hâlidir bu.

Eliniz genişse okuma kısıtlanma tarafına geçer. Gerekçe yine metinde: çocuk hacir altında sayılır, malı üzerinde söz sahibi değildir, idaresi bir başkasına bırakılmıştır. Bunun karşılığı bir kayıp değil bir izin meselesidir: adınıza kurulmuş ama yönetimi başkasında olan bir iş, kendi hesabınızdan para çekmek için beklenen ikinci imza, size sorulmadan konan bir sınır.

Eliniz darsa okuma tersine döner ve rızık tarafına geçer, çünkü çocuğun külfeti kendisine değil ona bakana aittir. Somut hâli, masrafın bir süreliğine el değiştirmesidir.

Bu üç okumanın tesadüf olmadığını gösteren bir kayıt daha var. Bir metin aynı ölçüyü kuş bahsinde işletir: kafesteki kuş eşe, hastaya ve mahpusa yorulur, gerekçesi de yazılır. Tasarrufu elinden alınmıştır, girip çıkmayı kendi seçemez ve külfeti başkasına aittir. Aynı üç eksiklik.

Yetişkinin kendini çocuk görmesi bu yüzden genel olarak övülmez ve işleri anlayışsız yapmak diye okunur. Tek istisnası yazılıdır: kişi şiddetli bir darlık ya da sıkıntı içindeyse aynı sahne ferahlığa ve sıhhate çıkar.

Kucaktan yürümeye: yaş eşiği okumayı çevirir

Aynı maddede üç yaş üç ayrı satırdır. Kucaktaki bebek yük tarafındadır. Ergenliğe yaklaşmış oğlan müjdedir. Erginlik çağına gelmiş oğlan izzet ve kuvvet olarak kaydedilir; bunun bugünkü karşılığı, kurulurken sizi yoran şeyin artık sizi taşımaya başlamasıdır: iki yıl para yatırdığınız işin nihayet kendi masrafını çıkarması, okuttuğunuz çocuğun işe girmesi.

Bir çocuğu taşımak ayrı bir satırdır ve doğrudan bir mülkün idaresi diye okunur. Karşılığı bir işin idaresini üstlenmektir: birinin yerine bakmak, bir dosyanın sorumluluğunu almak, evin hesabını devralmak. Aynı yerde ince bir kayıt daha vardır: kız çocuğunu taşımak, oğlan taşımaktan hayırlı sayılır.

Herkesin sıkıntıda olduğu bir yere yüzü güzel bir çocuğun girdiğini görmek iki metinde birebir aynı yazılır: müjde yaklaşmıştır ve o yerin halkına ferahlık gelir. Bu satırın konusu tek bir kişi değil, bir topluluktur: iş yerinin tamamı, bir mahalle, bir hane.

Küçük oğlunun adam olduğunu görmek ise kaynakların gerçekten ayrıştığı yerlerden biridir. Bir metin bunu doğrudan kuvvet diye okur. İkincisi aynı cümleyi ağır tarafa çevirir, ama hemen ardından ayrı bir satır ekler: çocuklardan biri erginlik çağına erip erkeklere katılmışsa bu kuvvetlenme ve yardımdır. Yani ikinci metin iki sahneyi ayırır: bir gecede büyümüş çocuk ile vakti gelip yetişen çocuk. Bu sayfa ağır okumayı haber olarak aktarmaz; ecelin bilgisi tabircinin işi sayılmaz.

Kucağınızda ağlayan bir çocuk

Bahsin en beklenmedik satırı burada ve yaşanmış bir vaka olarak kayıtlı. Bir adam gelir, kucağında bir çocuğun bağırdığını gördüğünü söyler. Aldığı cevap rüyayı hiç konuşmaz: Allah’tan kork ve ud çalma. Aynı okuma öbür metinde kaide hâline gelmiştir: kucağında çocuk olan kişi ud çalar.

Tâbirci burada çocuğu çocuk olarak okumamıştır; sahnenin şeklini okumuştur. Kucakta tutulan, göğse dayanan, elle uğraşıldıkça ses veren bir şey. Bu satırın bugün öğrettiği asıl şey de budur: kaynak bazen sembolün adına değil, sahnenin biçimine bakar. Rüyanızı hatırlarken çocuğun kim olduğu kadar nasıl durduğu da yazılmalıdır.

Ağlamanın kendisi için ayrıntı rüyada ağlayan bebek görmek sayfasındadır.

Cinsiyet: kaynakların gerçekten ayrıştığı yer

Türkçe sitelerde bu bahis ya hiç yazılmaz ya da ters yazılır. Klasik sözlüklerin çoğunluk okuması şudur: kız çocuğu ferahlık, oğlan çocuğu meşguliyet. Gerekçe bir kelime bağıdır ve metinde açıkça durur: kaynak dilde ferahlığı karşılayan kelime ile kızı niteleyen kelime aynı harflerden kurulur.

Bunun en somut hâli mahpus satırıdır: kız çocuğunun doğması, hapisteki kimse için tahliyedir. Aynı yerde bir liste daha var. Kuşatma altındaki, davası sıkışan, borçlu ya da eli dar olan biri küçük bir kız çocuğunu bulur yahut kucağına alırsa sıkıntısı o çocuğun müjdesiyle açılır. Bu hâllerden biri yoksa satır meşguliyet tarafına döner.

Hamileyken görülen rüya ters okunur ve sebebi yazılıdır: tevilde kız ferahlık, oğlan meşguliyet sayıldığı için tâbirciler bu sahneyi tersine çevirmişlerdir. Hemen ardından da geleneğin kendi istisnası gelir ve bu istisna sayfanın en işe yarar satırıdır: bir kadın hamileliği boyunca hep oğlan görüp oğlan doğuruyorsa ters okuma kalkar, tefsir onun kendi âdetine göre yapılır. Kaide, kişinin kendi tecrübesinin önüne geçmez. Bu bahsin sahneleri rüyada doğum yapmak ve rüyada hamile olduğunu görmek sayfalarında ayrıca açılır.

Şimdi ayrışmanın kendisi. Aynı sözlüğün çocuk maddesinde, kız ile oğlanın yerini değiştiren bir satır durur: çocuk sahibi olmak yine kaygı diye açılır, fakat âkıbet erkek çocukta övülür, kız çocukta zemmedilir. Bu, geleneğin kendi içinde taşıdığı eski bir katmandır; aynı yön, tabir literatürünün tercüme yoluyla tanıdığı İslam öncesi metinlerde de görülür ve gerekçesi orada yazılıdır, kızın çeyiz masrafı. Nitekim kız çocuğunun doğduğunu görmeyi borç altına girmek diye okuyan satır da aynı hesaptan gelir; ona eşlik eden satır sahneyi tersine çevirir ve yine borç hesabına bağlar, bir ömür haberine değil.

Buradan çıkacak sonuç şudur: cinsiyet üzerinden kesin bir hüküm kurulmaz. Kaynaklar bu noktada tek ses değildir ve ikisi de bir çocuğun değeri hakkında değil, kendi dönemlerinin masraf ve ferahlık hesabı hakkında konuşur.

En ürkütücü iki sahne ve kaynağın onları okuma biçimi

Klasik metinlerin insanı en çok korkutan satırları bu bahiste toplanır. İlginç olan şu: kaynak o sahneleri haber olarak değil, ölçü olarak okur.

Birincisi, bir çocuğun boğazlanıp kızartıldığı ama kızartmanın pişmediği rüyadır. Metin bunu bir kayıp diye okumaz, iftira diye okur. Çocuk hakkında çirkin şeyler söylenmiştir ve söz ona ancak ateşin ete dokunduğu kadar dokunmuştur. Ölçü de yazılıdır: söylenenler doğru olsaydı kızartma pişerdi. Çocuk o sözlere konu olacak durumda değilse zulüm ana babaya geçer; yalanla suçlanırlar, haklarında çok konuşulur ve ateş kızartmayı pişirmedikçe bunların hepsi asılsız kalır. Bugünkü karşılığı fazlasıyla tanıdıktır: okulda çocuk hakkında dolaşan bir söz, aile hakkında mahallede konuşulanlar, bir velinin adının karıştığı bir dedikodu.

İkincisi, kişinin kendi çocuğunu kurban ettiğini görmesidir. Bir metin bu rüyayı zâhiri çirkin, bâtını hayırlı sınıfına koyar ve karşılıklarını tek tek sayar: verilen bir adağın yerine getirilmesi, ibadet için yola çıkmak, anneye faydası dokunmak, çocuğunu evlendirmek, akrabayla arayı düzeltmek, emanetleri sahibine geri vermek. Gerekçesini de yazar: bu okuma Hz. İbrâhim’in oğlunu kurban etme rüyasına kıyasla kurulmuştur.

Bu iki satır sayfanın omurgası sayılabilir: klasik tabir, çocukla ilgili en ağır sahneyi bile bir haber olarak değil bir hâl olarak okur.

Ne demek değil: Bu sayfadaki hiçbir satır çocuğunuzun ömrü, sağlığı ya da geleceği hakkında bilgi vermez; bir doğumun cinsiyetini de bildirmez. Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir ve dinî bir hüküm, fetva ya da tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği belirtilir.

Çocuk, görünmediği hâlde başka sahnelerin arkasından çıkar

Sözlükler çocuğu kendi maddesinde bırakmaz. Omurga çocukla tabir edilir: belinde zayıflık yahut kuvvet gören bunu evladına nispet eder. Ökçe de aynı yere konur, çünkü kişinin ardında kalan iz odur. El kardeş sayılırken parmaklar evlat sayılır. Boğazlanan ya da binilen bir oğlak ile kuzu doğrudan evlat bahsine gider. Kuş maddesi ikisini birden verir: kuşlar çocuklara yorulur, çünkü nefisler onlarla sevinir.

Bu sahnelerden biri rüyanıza girdiyse, hele elinizden çıktıysa ya da kırıldıysa, bahsi yalnız kendi başlığında aramayın.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada rüyadaki çocuk çoğu zaman gerçek bir çocuk değil, henüz taşımayı öğrenmediğiniz bir sorumluluğun sureti sayılır: bakılması gereken, ilgi isteyen, ihmal edildiğinde sesini duyuran bir şey.

Bu yüzden çocuk rüyası en çok iki dönemde anlatılır. Yeni bir şeye başlanan günlerde ve yorgunluğun arttığı günlerde. Anne babalarda çocuğun kaybolduğu sahne çok yaygındır; bu, gündüz taşınan tedirginliğin uykuda sürmesi olarak açıklanır ve bir işaret sayılmaz. O sahnenin klasik okuması ayrı sayfadadır: rüyada kaybolan çocuk görmek.

Klasik gerekçeyle modern okumanın buluştuğu yer de burasıdır. İkisi de çocuğa değil, çocuğun getirdiği yüke bakar. Biri ona kaygı der, öbürü sorumluluk; ölçtükleri şey aynıdır.