Rüyada Doğum Yapmak

Genel anlamı

Doğum rüyasından sonra akla gelen iki soru vardır: gebelik işareti mi, ve iyiye mi yoruluyor?

İlk sorunun cevabı en baştan verilmeli. Klasik tabirnâmeler doğumu bir gebelik müjdesi ya da sağlık işareti olarak okumaz. Bu literatürde doğum bir çıkış sahnesidir; yorumun merkezinde doğan varlık değil, çıkma fiili vardır. İçeride taşınan bir şey dışarı alınır ve taşıma biter.

Türkçenin bu sembolle kurduğu sözler de tam olarak o tarafı gösteriyor. Anadolu’da doğuran kadın için “kurtuldu” denir. Uzayan bir sıkıntı “doğum sancısı çekmek” diye anlatılır. Bir olayın başka bir olaya yol açması “sonuç doğurmak” ile karşılanır.

Bu yüzden doğum, kendisine en çok karıştırılan iki sembolden ayrı okunur. Rüyada hamile olduğunu görmek sayfasında mesele taşımak ve beklemektir. Rüyada bebek görmek sayfasında ise doğmuş olan varlığın kendisi ve istediği emek. Doğumda soru daha dardır: nasıl çıktı, kim yanınızdaydı ve çıktıktan sonra ne hissettiniz?

İslami rüya tabiri

Tabirnâme geleneğinde doğum ferahlık, sıkıntıdan çıkış ve bir işin sonuca bağlanması ekseninde kaydedilir. İbn Sîrîn’e nispet edilen külliyat, Nablusî’nin Ta’tîru’l-enâm’ı, Halîl b. Şâhîn’in el-İşârât’ı ve Osmanlı tabirnâme geleneğinin Türkçe halkası Kenzü’l-Menâm gibi metinlerin ortak tavrı bu yöndedir: sembol korkutucu tarafta değil, kapanış tarafında ele alınır.

Sembolün ayırt edici özelliği, sıkışma ile rahatlamanın aynı sahnede bulunmasıdır. Zorlanma önce gelir, çıkış sonra. Bu sebeple burada belirleyici olan ayrıntı, sahnenin nasıl sonuçlandığıdır. Klasik usûlün muabbirden rüyanın nerede, nasıl, ne zaman ve kim tarafından görüldüğünü tespit etmesini istemesi de bu sembolde doğrudan işler.

Yorumun yönünü tayin eden ayrıntılar bellidir: doğumun kolay mı zorlu mu geçtiği, sahnenin tamamlanıp tamamlanmadığı, yanınızda birinin bulunup bulunmadığı ve doğumdan sonraki his. Rüyanın görene, görülene, mekâna ve zamana göre değişmesi bu literatürün kendi kaidesidir; aşağıdaki karşılıklar da bu sebeple hüküm değil, okuma yönüdür.

Rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Doğum yaptığınızı gördünüz	Taşınan bir hâlin bitmesi; ferahlık tarafında
Doğum kolay ve çabuk oldu	Sıkıntının zorlanmadan sona ermesi
Doğum uzadı, çok zorlandınız	Sıkıntıyla ama sonunda tamamlanan bir süreç
Sancı vardı, doğum olmadı	Vakti gelmemiş bir bekleyiş; sonuç bildirmez
Doğum bitmeden uyandınız	Açık uçlu sahne; tek hükme bağlanmaz
Yanınızda yardım eden biri vardı	Yardım ve destek tarafında okunur
Tek başınıza doğurdunuz	Bir yükün paylaşılmadan taşınması
Doğumdan sonra çok rahatladınız	Ferahlık; rüyadaki his yorumu güçlendirir
Doğurdunuz ama bebeği hiç görmediniz	Sonucu görülmeyen bir emek
Erkek ya da kız doğurdunuz	Kaynaklar ayrımı kaydeder, ortak bir hüküm vermez
İkiz doğurdunuz	Tek emekten iki sonuç; ayrıca sorulan bir sahne
Hamile değilken doğurdunuz	Hazırlıksız yakalanılan bir sonuç
Bir erkek doğum yapıyordu	Gerçek gebelikle ilişkilendirilmez; ayrı okunur
Başkasının doğurduğunu gördünüz	Yorum sizden o kişiye ve çevrenize kayar
Doğum hastanede, kalabalık içindeydi	Mekân ve şahitler klasik usûlde ayrıca kaydedilir

Kolay doğum ile zorlu doğum

Bu sembolde belirleyici ayrım budur; kolay geçen bir doğumla uzayıp zorlanan bir doğum aynı okumaya bağlanmaz.

Kolay ve çabuk doğum, sıkıntının zorlanmadan sona ermesi tarafında okunur. Gündelik karşılıkları tanıdıktır: uzayan bir resmî işin beklenmedik biçimde çabuk bitmesi, aylardır konuşulmayan bir meselenin tek konuşmada çözülmesi.

Uzayan ve zorlanılan doğum ise sıkıntıyla geçen ama tamamlanan bir süreç olarak ele alınır. Buradaki incelik gözden kaçmamalı: sahne zor olsa bile bitmiştir. Zahmetle tamamlanan bir iş, hiç tamamlanmamış bir işle aynı yere konmaz; aşağıdaki “sancı var ama doğum yok” hâli bu yüzden ayrı tutulur.

Ne demek değil: Zorlu bir doğum görmek, gerçek bir doğumun zor geçeceğine ya da bir sağlık sorununa dair bir bilgi taşımaz. Klasik usûl rüyayı zannî bilgi sayar, kat’î delil saymaz. Bu sayfa da beden ya da sağlık hakkında bir bilgi vermez; gebelik veya doğum konusunda bir endişe varsa adres tabir değil hekimdir.

Sancı var ama doğum yok

Kaynakların doğumdan ayrı tuttuğu hâl budur: ağrı sürer, hazırlık tamamdır, fakat doğum bir türlü olmaz.

Klasik okuma burada tamamlanmayan sahneleri ayrı değerlendirir ve tek bir sonuca bağlamaz. Vakti gelmemiş bir bekleyiş, henüz olgunlaşmamış bir iş ya da başlatılıp bitirilemeyen bir hazırlık tarafında ele alınabilir. Somut karşılığı çoğu zaman şudur: verilmiş ama uygulanmamış bir karar, hazırlanıp gönderilmeyen bir başvuru, söylenmeye hazırlanıp bir türlü söylenmeyen bir söz.

Rüyada asıl rahatsız eden şey doğumun kendisi değil de beklemek ise, yorum sancı tarafına bakar; doğum tarafına değil.

Erkeğin doğum yaptığını görmesi

Bu sahne tuhaflığı sebebiyle korkuyla karşılanır. Klasik metinler ise onu ayrı ele alır ve gerçek bir gebelikle ilişkilendirmez.

Sebebi yöntemseldir. Klasik usûl muabbirden, rüyadaki mecazî sureti hakikatinden karîne ile ayırmasını ister; yani sahne gerçek hayattaki karşılığıyla değil, rüyadaki işleviyle okunur. Doğum burada bir çıkıştır; çıkışın erkekte görülmesi bu işlevi değiştirmez. Okuması genellikle şu tarafta durur: uzun süredir içeride tutulan bir işin, bir kararın ya da bir meselenin nihayet açığa çıkması.

Rüyada erkeğin hamile olması sayfasındaki okuma bununla aynı şey değildir ve karıştırılmamalı: orada mesele hâlâ taşımak ve yük, burada ise taşımanın bitmesi.

Doğumdan sonra ne olduğu

Klasik metinler rüyadaki duyguyu ve sahnenin sonunu ayrıca kaydeder. Doğumda bu kayıt belirleyici hâle gelir.

Doğumdan sonra rahatlamak, kaynakların ferahlık okumasını güçlendiren histir. Yükün kalkması, nefes alınması, işin üstünden atılması.

Doğurup bebeği hiç görmemek, sonucu görülmeyen bir emek tarafında okunabilir: yapılan işin karşılığının kişiye dönmemesi, emeğin başkasının hanesine yazılması gibi. Doğan bebeğin kendi hâline dair ayrıntılar ise artık ayrı bir sembolün alanına girer ve rüyada bebek görmek sayfasında ele alınır.

Tek başına doğurmak, kaynakların bir kısmında bir yükün yardımsız taşınmasıyla ilişkilendirilir. Yanında birinin bulunması ise yardım ve destek tarafında kaydedilir.

Doğum sahnelerinde kan görülmesi ayrı bir bahistir ve kendi ölçüleriyle okunur: rüyada kan görmek.

Korkutan doğum sahneleri

Doğum rüyalarının bir kısmı ağır ve üzücü sahneler içerir. Klasik metinler bu sahnelerin hepsine tek tek karşılık vermez; karşılığı verilmemiş bir sahne için bu sayfada da uydurma bir anlam üretilmez.

Böyle bir durumda geleneğin ölçüsü nettir: rüyalar hayra yorulur. Diyanet İşleri Başkanlığı yayını Hadislerle İslâm, Hz. Peygamber’in rüyaların daima hayra yorulmasını istediğini kaydeder. Korkutan bir sahnede yapılacak ilk şey yorum aramak değil, Allah’a sığınmak ve rüyayı herkese anlatmamaktır. Rüyanın anlatılmamasına dair âdâbın Kur’ânî dayanağı ise Hz. Ya’kūb’un, Yûsuf’a rüyasını kardeşlerine anlatmamasını söylemesidir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarındaki ifade de aynı yöndedir: rüyalar delil değildir, onlarla amel edilmez.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada doğum, görünmeyen bir emeğin görünür hâle geldiği an olarak ele alınır. Süreç zaten sürmektedir; rüyanın seçtiği sahne onun bittiği andır.

Bu okumanın karşılık bulduğu yer bellidir: teslim tarihi dayanmış bir proje, savunmasına birkaç hafta kalmış bir tez, sonuna gelinmiş bir tedavi, taşınma günü belli olmuş bir ev. Sahnedeki sıkışma hissi de bu tabloya oturur; iş bitmek üzeredir ama henüz elden çıkmamıştır.

İkinci okuma ayrılma üzerinedir. Doğum bir şeyi üretmekle kalmaz, onu kişiden ayırır. Kendi kurduğu işi devretmek, çocuğunu evden uğurlamak ya da yıllardır kendi taşıdığı bir sorumluluğu başkasına bırakmak, bu sahnenin karşılık bulduğu dönemlerdir.

Doğum bekleyen ya da yakınında doğum olan kişide sahnenin doğrudan gündüz düşüncesinden gelmesi de ayrıca hesaba katılır. Klasik tabirciler de yorumdan önce rüyanın kim tarafından ve hangi hâlde görüldüğünü tespit etmeyi şart koşar; usûl ile psikolojik okumanın buluştuğu nokta burasıdır.