Rüyada Balık Tutmak

Genel anlamı

Balık tutmak rüyada bir kazanç sahnesidir ve çoğu kişi onu doğrudan hayra yorar. Klasik kaynaklar ise sahneye bakmadan önce başka bir yere bakar.

Sözlüklerde bu maddenin asıl ölçüsü balık değil sudur. Aynı balık, aynı fiil, aynı el; duru suda bir şey, bulanık suda bambaşka bir şey anlatır. Aşağıdaki bölümler kaynakların sırayla sorduğu soruları takip ediyor.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: su duru muydu, bulanık mı?

Maddenin belirleyici ölçüsü suyun berraklığıdır.

Nablusî iki ucu ayrı satırlarda verir ve aralarında tereddüt bırakmaz.

Duru sudan balık avladığını gören rızıklandırılır; bir çocuğu olursa o çocuk saadetli olur.

Ta’tîru’l-enâm

Bulanık sudan balık avlayana şiddetli bir gam isabet eder.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı maddede kabın bulanıklığı için daha da keskin bir ifade var: bulanık bir kapta balık avlayan kişi için “hangi hâlde görürse görsün onda hayır yoktur” diye kaydedilmiş.

Suyun kendisinde balık avlamak ise ayrı ve hafif bir satır alır: sevinilecek bir söz işitmek.

Pratikte sorulacak soru şu: rüyada suyun dibini görebiliyor muydunuz?

İkinci soru: balık büyük müydü, küçük mü?

Küçük balık kaynakta sıkıntıdır ve gerekçesi de yazılıdır.

Büyük balık avladığını gören için bu menfaat ve hayra delâlet eder; küçük balık avlayan için ise lezzetin ve menfaatin gitmesine delâlet eder.

Ta’tîru’l-enâm

Gerekçe aynı maddenin ilerleyen satırlarında veriliyor ve maddenin en somut cümlelerinden biri.

Küçükler gamdır, çünkü kılçığı etinden çoktur ve yiyene zahmet verir.

Ta’tîru’l-enâm

Yani ölçü balığın boyu değil, zahmetin faydaya oranı. Uğraşması çok, karşılığı az olan bir iş kastediliyor. Kaynak bu yüzden içinde hem büyük hem küçük balık bulunan bir sahneyi sakıncasız sayar ve doğrudan rızka yorar.

Üçüncü soru: balık nasıl bir balıktı?

Pulsuz ve kaygan balıklar ayrı bir başlıkta ve gerekçeleri yazılı.

Pulu olmayan ve bu cinsten uzun olan her balık, bâtıl işlere, yorgunluğa ve tamamlanmayacak bir ümide delâlet eder; çünkü onlar ellerden kayıp gider.

Ta’tîru’l-enâm

“Çünkü ellerden kayıp gider” ifadesi tabirin nasıl çalıştığını iyi gösteriyor: hüküm hayvanın adından değil, davranışından çıkarılıyor.

Aynı maddede yumuşak kabuklu balık için de ayrı bir kayıt var ve orada okuma işlerin düğümlenmesi ve yavaşlaması tarafında.

Dördüncü soru: ne kadar çıkardınız?

Miktar doğrudan hükmün ölçüsü sayılıyor.

Denizin yahut ırmağın dibinde toplanmış taze ve büyük balıklar gören ve onları dilediği gibi çıkardığını, yediğini ya da paylaştırdığını gören: o balıktan çıkardığı kadar mal ganimetine erişir.

Ta’tîru’l-enâm

Burada “çıkardığı kadar” bir yorum kuralıdır. Sahnede elinize geçen miktar, okumanın da ölçüsü oluyor.

Balığın sayısına göre değişen temel ayrım, yani dörde kadar olanla daha fazlası arasındaki fark, maddenin açılışında duruyor ve tamamı rüyada balık görmek sayfasında. Tutulan balığın yenmesi ise ayrı okunur; o da rüyada balık yemek sayfasında.

Ne demek değil: Balık tutmak tek başına bir kazanç müjdesi değildir. Kaynakların verdiği hüküm sahnenin ayrıntılarına bağlıdır ve bulanık su bu maddede açıkça olumsuz tarafta kaydedilmiştir. Klasik usûlde rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Balık tutmak, rüyada sabır gerektiren az sayıdaki fiilden biridir. Beklemek, dikkat etmek ve doğru anı yakalamak gerekir; anlatılan his de çoğunlukla budur.

Bu rüya sıklıkla bir şeyin sonucunun beklendiği dönemlerde anlatılır: verilmiş bir başvuru, yapılmış bir teklif, söylenmiş ve cevabı beklenen bir söz.

Suyun berraklığının klasik metinde bu kadar belirleyici olması da dikkat çekici. Psikolojik okumada da benzer bir şey işler: durumu net görebildiğiniz bir bekleyiş ile ne olacağını kestiremediğiniz bir bekleyiş aynı duyguyu taşımaz.