Rüyada Babaya Sarılmak

Genel anlamı

Rüyada babanıza sarıldınız ve uyandığınızda hatırladığınız şey konuşulan bir söz değil, omzunuzdaki ağırlıktı. Çoğu kişinin bu rüyayı anlatırken ilk söylediği cümle de budur: bir şey söylenmedi, sadece sarıldık.

Baba görmek bahsinde ağırlık bakış, onay ve söz tarafındadır. Sarılma sahnesinde ise ortadan söz kalkar ve geriye yalnızca temas kalır; klasik metinler bu yüzden burada otoriteye değil desteğe bakar.

İslami rüya tabiri

Nablusî baba maddesine, rüyada görülebilecek şeyler arasında ona ayrı bir yer vererek başlar ve ardından rüyayı görenin kendi hâline göre değişen bir dizi okuma kaydeder:

Bir kimsenin rüyasında göreceği en hayırlı şey anne babası, dedeleri, nineleri yahut yakınlarından biridir. Rüyasında babasını gören kişi ihtiyaç içindeyse rızkı ummadığı yerden gelir yahut biri ona cömertlik eder; gurbette bir yakını varsa döner; bir ağrısı varsa ondan kurtulur.

Ta’tîru’l-enâm, baba bahsi

Bu maddenin kurulduğu yer önemlidir: okuma rüyanın ayrıntısına değil, rüyayı görenin uyanıkken içinde bulunduğu hâle bağlanmıştır. Sarılma sahnesini de bu çerçeveden okumak gerekir.

Birinci soru: Bu rüyayı hangi hâlde gördünüz?

Kaynağın ölçüsü sahne değil sizsiniz: darlıkta, hastalıkta ya da ayrılıkta görülen baba rüyası kaynaklarda ferahlama tarafında kaydedilir.

Yukarıdaki maddede üç durum ayrı ayrı anılır ve üçü de somuttur: maddi sıkışıklık, uzaktaki bir yakın, bedende süren bir ağrı. Böyle bir hâlde değilseniz bu okuma sizin rüyanıza girmez; yorum aşağıdaki sorulara döner.

Bu kaydın bir haber olmadığını not etmek gerekir. Kaynak rızkın geleceğini bildirmez; yalnızca o hâldeki kişi için sahnenin nereye yazıldığını gösterir.

İkinci soru: Sarılmak destek miydi, teslim mi?

Klasik metinler erkeklerin birbirine sarılmasını ayrıca kaydeder ve bunu dayanışma tarafına yazar.

Erkeklerin birbirine sarılması destek ve yardıma delâlet eder.

Ta’tîru’l-enâm, muânaka bahsi

Baba sembolünde bu kısa kayıt yorumun belkemiğidir. Türkçede “arkamda babam var” ifadesinin anlattığı şeyin tabirdeki karşılığı tam olarak buradan çıkar: sarılma sahnesi babanın size bir şey vermesi değil, sizin yanınızda durmasıdır.

Pratikte ikisi birbirinden şöyle ayrılır. Sarılırken ayaktaysanız ve sarılma karşılıklıysa okuma destek tarafında kalır. Ağırlığınızı tamamen ona bıraktıysanız, ayakta durmak için tutunduysanız, sahne artık destek değil dayanma olarak okunur.

Üçüncü soru: Babanız vefat etmiş miydi?

Vefat etmiş babaya sarılmak ayrı bir maddedir ve ölçüsü temasın cinsidir.

Ölünün kendisine sevgi sarılışıyla sarıldığını gören kişinin ömrü uzar; yapışma yahut çekişme sarılışıyla sarıldığını görürse rüyası hoş sayılmaz.

Müntehabü’l-kelâm, ölü bahsi

Aynı eser biraz yukarıda, bu sahnenin yanındaki iki ayrıntıyı da kaydeder:

Ölü ona selam verirse bu, hâlinin Allah katında iyi olduğuna delâlet eder. Elinden tuttuğunu görürse ümit kesilmiş bir yönden eline mal geçer.

Müntehabü’l-kelâm, ölü bahsi

Üç kaydın ortak noktası şudur: huzurlu, karşılıklı ve sizi serbest bırakan bir temas teselli tarafında okunur. Sizi bırakmayan, çekiştiren ya da boğan bir tutuş ise temkinli tarafta kalır.

Bu temkinli okumayı bir hüküm gibi almamak gerekir. Klasik usûlde rüyanın korkutucu tarafı anlatılmaz, anlatılmış olsa da onunla amel edilmez. Vefat etmiş babayı rüyada görmek kaynaklarda ağırlıklı olarak dua, sadaka ve geride kalmış bir hakkın karşılanması tarafına bağlanır; bu sorumluluklar zaten rüyadan bağımsız olarak vardır ve cevabı bir rüya sayfasında değil ehlinde aranır.

Dördüncü soru: Temas kimden geldi?

Yukarıdaki kayıtlarda fiilin yönü değiştikçe okuma da değişir; dolayısıyla kimin kime sarıldığı hatırlanmaya değer bir ayrıntıdır.

Metinlerde “ona sarılan” ile “onun kendisine sarıldığı” ayrı cümleler hâlinde geçer. Selam veren tarafın ölü olması ya da elinizi tutanın o olması, kaydın hoş tarafına yazılmıştır. Buna karşılık bırakmama fiili de ona ait olduğunda okuma temkinliye döner. Yani belirleyici olan temasın kimden geldiği değil, o temasın sizi serbest bırakıp bırakmadığıdır.

Rüyayı hatırlarken şu üç şeye bakmak yeterlidir: kim başlattı, ne kadar sürdü, nasıl bitti. Kaynakların yorumu bu üç ayrıntıyla kurulur.

Ne demek değil: Buradaki hiçbir okuma kimsenin ömrü, ölümü ya da âhiretteki hâli hakkında bilgi vermez. Kaynaklarda geçen “ömrü uzar” ifadesi klasik tabir dilinin bir kalıbıdır, bir süre bildirimi değildir. Rüyanız size babanızın hâlini de bildirmez; vefat etmiş birini rüyada görmek onun durumuna dair bir delil sayılmaz. Hangi rüyanın tabir edildiği ayrımı rüya çeşitleri sayfasında.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada sarılma sahnesinin ayırt edici yanı sessiz olmasıdır. Baba ilişkisinde çoğu şey sözle, onayla ya da sessizlikle yürür; rüyadaki temas bu kanalı atlayıp doğrudan kurulan bir yakınlıktır.

Bu rüya sıklıkla araya mesafe girmiş kişilerde görülür: şehir değiştirenler, uzun süre görüşmeyenler, babası hastalanmış olanlar. Uyanık hâlde kurulamayan temasın rüyada kurulması olarak okunabilir.

Vefat etmiş babaya sarılmak ise yasın olağan bir parçasıdır. Bırakmayan, boğan bir tutuş hissi genellikle vedanın tamamlanmadığı dönemlerde sıklaşır ve zamanla yerini daha sakin sahnelere bırakır.