Rüyada Koşmak

Genel anlamı

Koşmak, yürümenin yetmediği yerde başlar. Kimse sebepsiz koşmaz: koşan kişi, yürüyerek varamayacağını anlamış kişidir.

Bunun tabirdeki sonucu şudur: sahne başladığında ortada zaten bir gecikme vardır. Rüyayı anlatanların cümleyi “koştum” diye değil, “yetişmem gerekiyordu” diye kurması da bundandır. Kalkmak üzere olan bir araç, kapanmak üzere olan bir kapı, önden giden ve arkasına bakmayan biri. Koşmak, kapanması gereken bir aralığın adıdır.

Aralığın hangi yöne doğru kapandığı, bu sahneyi en yakın komşusundan ayırır. Rüyada kaçmak sahnesinde belirleyici olan arkanızdaki şeydir ve istenen, aralığın açılmasıdır. Koşmakta belirleyici olan önünüzdeki şeydir ve istenen, aralığın kapanmasıdır. Beden iki sahnede de aynı işi yapar; yön terstir.

Bu sayfa ikinci sahneyi anlatır ve iki eksen üzerinden okur: neye koştuğunuz ve aradaki mesafenin kapanıp kapanmadığı.

İslami rüya tabiri

Bu sayfa koşmayı müstakil bir sembol olarak değil, klasik metinlerin gidişatı taşıyan bahsine bağlayarak okur. O bahsin kurduğu düzen bellidir: yol kişinin gidişatı, yürümek işlerin görülmesidir. Yolun kendi okuması için rüyada yol görmek sayfasına bakılabilir.

Koşmak bu düzene giren fazladan unsurdur ve o unsurun adı aceledir. Acele tek başına bir hüküm taşımaz; neyin için acele edildiğine bakılır.

Dilin tanıklığı burada yöntemin parçasıdır. Muabbirden dilin iştikakını, atasözlerini ve deyimlerini bilmesi istenir; bu, tabir usûlünün sayılı şartlarından biridir ve ayrıntısı rüya tabiri nasıl yapılır sayfasında anlatılır. Türkçe koşmayı üç ayrı yere bağlar: “bir işin peşinde koşmak” talebi, “koşa koşa gitmek” isteği ve gönüllülüğü, “boşuna koşturmak” ise emeğin karşılıksız kalmasını anlatır. Üçünde de ölçü hız değildir; ölçü, koşmanın neye vardığıdır.

Rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Bir şeye yetişmek için koştunuz ve yetiştiniz	Talebin karşılık bulması
Koştunuz ama yetişemediniz	Vaktin darlığı; kayıp hükmü olarak verilmez
Kalkmak üzere olan bir araca koştunuz	Sırası geçmekte olan bir iş
Birinin arkasından koştunuz	Karşılığı size bağlı olmayan bir talep
Arkasından koştuğunuz kişi durup baktı	Karşılık görmek
Arkasından koştuğunuz kişi kalabalıkta kayboldu	Okuma kalabalık ve kaybolmak bahsine yaklaşır
Çocuğunuzun ardından koştunuz	Sorumluluk ve koruma
Rahat ve hafif koştunuz	İşin zorlanmadan yürümesi
Sevinerek, koşa koşa gittiniz	Ferahlık tarafında okunan hâl
Yanınızda biri sizinle koştu	Yardım ve arkadaşlık
Koşarken yoruldunuz, nefesiniz yetmedi	Gücün üstünde bir yük
Yokuş yukarı koştunuz	Zahmetle ilerlemek
Çamurda, kumda ya da suda koştunuz	Ayak tutmayan zemin: şartların ağırlaşması
Yalınayak koştunuz	Hazırlıksız yola çıkmak
Bir yarışta koştunuz	Kıyas; sonucu değil niyeti sorulan sahne
Nereye koştuğunuzu bilmiyordunuz	Sebebi konmamış bir acele
Koştunuz ama yerinizde saydınız	Koşmak değil, adımın gitmemesi bahsi

Neye koştuğunuz

Hedefin cinsi, bu sayfadaki ilk ayrımdır. Koşmanın hedefi rüyalarda üç türlü çıkar ve üçü ayrı okunur.

Bir vakte ya da bir araca koşmak. En somut olan gruptur: kalkmak üzere olan bir araç, kapanmak üzere olan bir kapı, dolmakta olan bir süre. Buradaki okuma sıra üzerinedir, kayıp üzerine değil: sırası geçmekte olan bir iş. Vaktin ölçülmesi ayrı bir bahistir ve rüyada saat görmek sayfasında ele alınır.

Bir kişinin arkasından koşmak. Burada hedef bir nesne değil, bir insandır. Tabir âdâbının en çok sonuç doğuran kaidesi de tam burada işler: rüya; mevsime, mekâna, şahıslara, görene ve görülene göre farklı yorumlanır. Yani okuma, arkasından koştuğunuz kişiyle aranızdaki bağa göre değişir. Ortak yön ise şudur: karşılığı sizin elinizde olmayan bir talep. Görüşülmeyi bekleyen bir dosya, aranmayı bekleyen bir telefon, cevabı hep sonraya kalan bir kişi. O kişinin durup dönmesi karşılık görmek tarafında kaydedilir; kalabalığa karışıp kaybolması ise okumayı rüyada kalabalık görmek ve rüyada kaybolmak bahislerine yaklaştırır. Küçük bir çocuğun ardından koşmak ise bu sayfada sorumluluk ve koruma tarafında okunur.

Nereye koştuğunu bilmeden koşmak. Hedefin görünmediği sahnede bakılacak yer hedef değil, acelenin kendisidir. Sebebi konmamış bir acele, bu sayfada bir yön sorusu olarak okunur: neyin için acele edildiği söylenemiyorsa, önce o söylenir.

Mesafe kapandı mı

İkinci eksen sahnenin sonucudur. Yetiştiyseniz talebin karşılık bulması, yetişemediyseniz vaktin dar gelmesi tarafında kaydedilir.

Gündelik karşılığı somuttur: teslim tarihi yaklaşan bir iş, başvurusu kapanmak üzere olan bir ilan, cevabı geciktikçe imkânı daralan bir teklif.

Mesafenin nasıl kapandığı da yoruma girer. Rahat ve hafif koşmak işin zorlanmadan yürümesi, sevinerek koşmak ferahlık, yanınızda biriyle koşmak ise yardım ve arkadaşlık tarafında okunur. Aynı sonuç, farklı emekle elde edilmiştir ve tabirde bu fark kayda geçer.

Ne demek değil: Yetişememek bir başarısızlık hükmü değildir. Tabir âdâbında kaydedilen kaidelerden biri rüyaların kötüye değil hayra yorulmasıdır; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Hadislerle İslâm külliyatında da Hz. Peygamber’in rüyaların daima hayra yorulmasını istediği kaydedilir. Kaçırılan araç bu çerçevede kapanmış bir kapı değil, sırası henüz gelmemiş bir iştir.

Koşuyu zorlaştıran ayrıntılar

Koşmanın kolay mı zor mu olduğu, yorumu ağırlaştıran yerdir ve bu ayrıntı yine yol bahsinden gelir: yolun hâli işin hâline yorulur. Yokuş yukarı koşmak zahmetle ilerlemek tarafında okunur. Çamur, kum ve su gibi ayağın tutunamadığı zeminler şartların ağırlaşması olarak ele alınır: aynı işi sürdürmek, ama her adımın daha çok emek istemesi.

Ayakkabının kendi bahsi vardır ve ayrıntısı rüyada ayakkabı görmek sayfasındadır. Yalınayak koşmak bu sayfada hazırlıksız yola çıkmak tarafında okunur: sermayesi tamamlanmadan açılan bir iş, hazırlanmadan girilen bir sınav.

Nefesin yetmemesi ve koşarken yorulmak ise gücün üstünde bir yük olarak ele alınır. Bu okuma sahnenin sonuna değil, sürecin kendisine bakar: mesafe kapansa bile ödenen bedel görünür kalır.

Koştuğunuz hâlde ilerlemediyseniz

Koştuğunu gördüğü hâlde yerinden kımıldamayan kişi, aslında koşmak bahsini değil ayrı bir sahneyi anlatır: adımın gitmemesi. Bu ayrıntı rüyada kaçmak sayfasında ele alınmıştır. Koşarken yerden kesilmek ve havalanmak da koşmanın değil, rüyada uçmak bahsinin konusudur.

Ne demek değil: Koşmak, arkanızda bir kovalayan olmadıkça korku tarafında okunmaz. Sahnedeki telaş yönü değiştirmez; yüz hedefe dönükse bahis taleptir. Sizi kovalayan bir şey varsa bakılacak yer koşmak değil, kaçmak bahsidir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatürüne dayandırılarak derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz. Diyanet İşleri Başkanlığı yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve onlarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada koşma sahnesi bir yaklaşma davranışı sayılır: sahnede üzerine gidilen bir şey vardır. Kaçma rüyalarıyla ters düşmesinin sebebi budur.

En sık kurulan bağ vakitledir. Yetişememe hissi bu okumada, günü teslim tarihlerine göre bölünmüş bir hayatın uykudaki karşılığı olarak ele alınır: kapanmayan bir liste, aynı haftaya sıkışmış işler, hep ertesi güne bırakılan bir dinlenme.

İkinci okuma kıyas tarafındadır ve yarış sahnelerinde belirginleşir. Burada soru hedefin ne olduğu değil, başkalarına göre nerede durulduğudur.

Koşarken duyulan yorgunluk da yorumun dışında bırakılmaz; uykuda hissedilen zorlanma, uyanıkken taşınan yükün sahneye taşınmış hâli olarak okunur.