Rüyada Güneşin Doğması

Genel anlamı

Güneşin doğduğu rüyalar genellikle iyi bir duyguyla hatırlanır ve klasik kaynaklar da bu duyguyu doğrular. Ama tek bir karşılık vermezler.

Bunun sebebi güneşin bu gelenekte neyi gösterdiğidir. Sözlükler güneşi altı ayrı şeyle açar: en büyük hükümdar, halife, baba, altın, bir emir ya da güzel bir kadın. Yani güneş bir nesne değil, bir kişinin yerini tutan bir semboldür. Doğma sahnesi de o kişiye bir şey olması demektir.

İslami rüya tabiri

Birinci soru: siz kimsiniz?

Aynı sahne, kişinin hâline göre beş ayrı cevap veriyor.

Güneşi duru ve parlak olarak üzerine doğmuş görürse: bir yetkiliyse görevinde en büyük hükümdardan gelen bir kuvvet elde eder, kumandansa onun himayesinde yaşar, halktan biriyse helal bir rızık elde eder, kadınsa eşinden gözünü aydın edecek bir şey elde eder.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı maddede tacir için ayrı bir kayıt daha var: ticaretinde kâr eder.

Bu beşli ayrım tabirin nasıl çalıştığını iyi gösteriyor. Rüyada görülen şey sabit, cevap ise değişken; sözlük soruyu “ne gördün” değil “sen kimsin” diye kuruyor.

Şartın “duru ve parlak” olması da önemli. Işığı donuk, örtülü ya da bulanık bir güneş bu kaydın dışında kalır.

İkinci soru: güneş nereye doğdu?

Evin içine doğan güneş için ayrı bir satır var.

Güneş evine doğarsa: evlenir. Bir kadın bunu görürse evlenir ve dünyası genişler.

Ta’tîru’l-enâm

Aynı satırda bir kayıt daha geçer ve orada okuma yetkiye bakar: güneşin eve doğması, bir makamdan gelen pay ve en üst mercie yakınlık olarak da yazılır. Ama kaynak buraya bir şart koyar, ehil olmak, ve ehil değilse okumayı tersine çevirip bir uyarıya dönüştürür.

Işığın menzili de ayrı kaydedilmiş: doğudan batıya kadar ışıması, aradaki her şeye sahip olmak ve iki ufukta anılacak bir ilimle rızıklanmak olarak geçer, yine ehliyet şartıyla birlikte.

Üçüncü soru: güneş bedeninizin neresine doğdu?

Kaynak beden üzerinde ayrı bir harita kurar.

Güneşin yalnız başına doğduğunu, bedenine doğmadığını gören: büyük bir işe ya da kapsamlı bir dünyalığa erişir. Yalnız ayaklarına doğarsa: yiyeceğinden ve meyvesinden bol ekin elde eder, helal dünyası genişler.

Ta’tîru’l-enâm

Mantık görülebiliyor: baş yönetimle, ayaklar toprakla ve geçimle ilişkilendiriliyor.

Aynı haritanın tek olumsuz noktası göğüstür; kaynak güneşin yalnız göğse doğmasını hastalık tarafında kaydeder. Klasik usûlde bu bir teşhis değildir ve rüya bir hastalık haberi sayılmaz.

Dördüncü soru: güneşin ışığı nasıldı?

Işığın kendisi ayrı bir karşılık taşıyor.

Nablusî güneş ışığını tek cümleyle açar: hükümdarın heybeti ve adaleti. Yani ışık, gücün kendisi değil, o gücün görünen tarafı.

Buradan pratik bir ölçü çıkıyor. Rüyadaki güneş parlak ve duru ise okuma yukarıdaki satırların tamamında geçerlidir; ışığı sönük, kızıl ya da sarıysa madde renk eksenine geçer ve orada bambaşka okunur. Rengin ve tutulmanın tamamı rüyada güneş tutulması görmek sayfasında, batma sahnesi ise rüyada güneşin batması sayfasında.

Güneşin kimi gösterdiği sorusu ve maddenin genel çerçevesi rüyada güneş görmek sayfasında.

Ne demek değil: Güneşin doğması tek başına bir müjde değildir; kaynakların verdiği hükümler şartlıdır ve ehliyet kaydı metinde açıkça geçer. Klasik usûlde rüya bir hüküm kaynağı sayılmaz; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarında da rüyaların delil olmadığı ve rüyalarla amel edilmeyeceği açıkça belirtilir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir; dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Gün doğumu, rüyanın az sayıdaki geniş açılı sahnesinden biridir: ufuk görünür, alan açılır, karanlık geri çekilir.

Bu görüntü sıklıkla bir şeyin netleştiği dönemlerde anlatılır. Uzun süren bir belirsizliğin ardından gelen bir cevap, bir kararın verilmesi, bir hastalığın geçmesi.

Işığın nereye düştüğü de anlamlıdır. Her yeri aydınlatan bir doğuş ile yalnız bir noktaya düşen ışık aynı duyguyu taşımaz; ikincisinde genellikle adını koyabildiğiniz belirli bir konu vardır.