Rüyada Elma Görmek

Genel anlamı

Elma rüyaları neredeyse hep bir yer bildirir. Elma avuçtadır, daldadır, tabakta durur ya da birinin size uzattığı eldedir. Rüyayı anlatan kişi de çoğu zaman meyvenin cinsini değil, ona ulaşıp ulaşamadığını hatırlar: koparabildi mi, ısırabildi mi, elinde kaldı mı.

Tabir metinlerinin elmayı bağladığı yer de burasıdır. Elma orada rızkın genel adı değil, kişinin uzandığı şeydir: himmet, talep, istek. Türkçede “kızıl elma” da bir meyveyi değil, ulaşılmak istenen büyük hedefi anlatır; deyim elmayı yiyecek değil, varılacak yer sayar.

Bu yüzden elma rüyasında işe yarayan ölçü mesafedir: elma size ne kadar yakındı? Rengi, içinin hâli ve elden ele geçişi bu mesafeyi ayrıntılandırır. Kırmızı ve diri elma yaklaşmış olandır; kurtlu elma yakın görünüp öyle çıkmayandır; elinizden alınan elma uzaklaşandır.

Elmayı ayrı hatırlamıyorsanız, aklınızda yalnızca tabaktaki karışık meyve kaldıysa rüyada meyve görmek sayfası daha yakındır; orada ölçü mesafe değil vakittir.

İslami rüya tabiri

Nablusî’nin Ta’tîru’l-enâm’ına nispet edilen okumada elma himmet karşılığındadır: kişinin niyet ettiği ve gücünün yettiği şey. Bu okumaların Türkçeye taşıyıcısı Osmanlı tabirnâme geleneğidir; Hubeyş et-Tiflîsî’nin II. Murad için hazırlanan Kâmilü’t-ta’bîr’i ile Kenzü’l-Menâm bu geleneğin başlıca eserleridir. Kenzü’l-Menâm, Nablusî’nin yanı sıra İbn Sîrîn’e nispet edilen külliyatı, Ca’fer es-Sâdık’ı, Câbir el-Mağribî’yi ve Kirmânî’yi bir arada derleyen eserdir.

Okumanın ikinci adımı asıl işi görür. Tabir usûlünde rüya; mekâna, vakte, görene ve görülene göre değişir. Elmada bu kural doğrudan işler: ticaretle uğraşanın elması ticareti, toprakla uğraşanın elması ekini, bir görevi olanın elması o görev tarafında okunur.

Yani elma herkeste aynı yere çıkmaz, herkesin elini uzattığı yere çıkar. İlk soru elmanın ne olduğu değil, sizin o günlerde neyi istediğinizdir. Elmanın hâli, o isteğin hâline dair okunur.

Rüyanızı bulun

Rüyanızda ne oldu?	Kısaca nasıl okunur
Kırmızı, diri bir elma gördünüz	Talebin karşılık bulduğu taraf
Yeşil elma gördünüz	Taze bir istek; ekşiyse vakti gelmemiş talep
Sarı, solgun elma gördünüz	Gücü azalmış bir iş; en tedbirli okunan renk
Elmayı yediniz, tadı hoşunuza gitti	Alınmış karşılık; içe sinen kazanç
Isırdınız, ekşiydi, bıraktınız	İstenmiş ama sürdürülememiş bir şey
Elma kurtluydu, dışı sağlam görünüyordu	İçine bakılmamış bir iş
Elma çürüktü, kabuğu kararmıştı	Vakti geçtiği hâlde bırakılmamış istek
Elmayı ağaçtan kendiniz kopardınız	Uzanılan şeye kendi elinizle ulaşmak
Yere düşmüş elmaları topladınız	Değeri düşmüş bir imkâna razı olmak
Biri size elma verdi	Talebin karşıdan gelmesi: teklif, aracılık
Siz birine elma verdiniz	Kendi himmetinizden pay vermek
Elmayı ikiye böldünüz, paylaştınız	Eşleşme; işi ya da kararı ortak etmek
Elmayı parayla satın aldınız	Karşılığını ödeyerek istenene ulaşmak
Kucak ya da sepet dolusu elma vardı	Talebin tek taneyle sınırlı kalmaması
Elinizde tek bir elma vardı	Tek bir isteğe yoğunlaşmış hâl
Elma elinizden alındı ya da düştü	İsteğin sizin kararınızın dışına çıkması
Elma ağacı gördünüz	Elmanın değil ağacın bahsi; ayrı okunur

Elmanın rengi

Renk, elma bahsinin en çok sorulan ayrıntısıdır. Üç rengin üçü de ayrı yöne bakar ve ayrımı yapan şey elmanın diriliğidir.

Kırmızı elma diri, olgun ve göze hoş gelen elmadır; isteğin karşılık bulduğu taraf. Gündelik karşılıkları belli: verdiğiniz teklifin kabul edilmesi, uzun süredir gözünüzde olan görevin size verilmesi, bir niyetin karşı taraftan olumlu cevap alması.

Yeşil elma iki yönlü okunur ve ayıran şey rüyadaki tattır. Yeşillik dirilik tarafındadır, ama yeşil elma aynı zamanda ekşi elmadır. Yeşil elma hoşunuza gittiyse yeni ve taze bir istek, dişinizi kamaştırdıysa vakti gelmemiş bir talep tarafında durur.

Sarı elma en tedbirli okunan renktir ve gerekçesi renk sembolizmi değil dildir. Tabir usûlünde muabbirin dilin deyimlerini bilmesi şart koşulur; Türkçede “sararmak” solmayı, gücün çekilmesini anlatır ve sarı elma bu tarafta durur. Karşılığı çoğu zaman bedenden çok işin hâlidir: yorulmuş bir ilişki, hevesi kalmamış bir ortaklık, sürdürmekte zorlanılan bir sorumluluk.

Ne demek değil: Sarı elma bir hastalık teşhisi değildir. Rüya bir sağlık bilgisi kaynağı sayılmaz; bedeninize dair bir endişeniz varsa gidilecek yer tabir sayfası değil hekimdir.

Elma yemek

Elmayı seyretmekle yemek arasındaki fark burada belirleyicidir: seyredilen elma istektir, yenen elma alınmış karşılıktır.

Tadı güzelse ve doyurduysa okuma açıktır: hakkınız olan paranın elinize geçmesi, bekleyen sözleşmenin imzaya bağlanması, istenen cevabın gelmesi.

Isırıp bıraktığınız, ekşiliği yüzünüzü buruşturan elma ise tersini anlatır. İstenmiş, alınmış, sonra sürdürülememiş bir şeydir bu: girilip üç ay sonra bırakılan iş, kabul edilip sonra içe sinmeyen teklif.

Rüyada elmanın kurtlu yerini ayıklayıp kalanını yediyseniz sahne kendi ayrımını zaten yapmıştır: alınan şeyin şüpheli tarafı dışarıda bırakılmış, kalanı alınmıştır.

Elmanın elden ele geçmesi

Elma verilen bir meyvedir; tabirde kimin verdiği ve kimin aldığı ayrı ayrı okunur.

Biri size elma verdiyse talep sizden değil karşıdan gelmiş demektir: bir teklif, bir aracılık, beklemediğiniz bir destek. Veren kişi tanıdığınız biriyse yorum o kişi hakkında değil, sizin onunla olan hesabınız hakkındadır. Tanımadığınız biriyse rüyada tanımadığın birini görmek sayfasındaki ölçüler işler.

Siz birine elma verdiyseniz okuma kendi himmetinizden pay vermek tarafındadır: birine kefil olmak, iş bulmak, bildiğinizi öğretmek, elinizdeki imkânı bir başkasına açmak.

Elmayı ikiye bölüp paylaştıysanız ayrı bir başlıktır. Türkçede “elmanın yarısı o, yarısı bu” sözü bölünen elmayı ayrılık değil benzerlik tarafında kullanır. Paylaşılan elma bir kararı iki kişinin birlikte alması, bir işin ortak edilmesi tarafında okunur.

Elma elinizden alındıysa ya da düştüyse isteğin sizin kararınızın dışına çıkması söz konusudur: dosyanın bir başkasına devredilmesi, sıra beklerken sıranın atlanması, sözü verilmiş şeyin geri alınması.

Kurtlu elma ve çürük elma

Aramalarda ikisi çoğu zaman aynı şey sanılır; rüyada değildir. Ayrımı yapan şey bozukluğun görünüp görünmemesidir.

Çürük elma bozukluğunu dışarı vurmuştur. Kabuk kararmış, elma yumuşamıştır; siz daha eline almadan bilirsiniz. Karşılığı da bilinen bir şeye dairdir: vakti geçtiği hâlde bırakılmamış bir istek, kapanmış olduğu belli olduğu hâlde sürdürülen bir iş, artık kimsenin beklemediği bir başvuru.

Kurtlu elma ise dışarıdan sağlamdır. Kabuğu parlaktır, ağırlığı yerindedir, iş ancak ısırınca ortaya çıkar. Burada anlatılan hâlâ istenen ama içine bakılmamış olandır: kâğıt üstünde kârlı görünen ortaklık, sözü büyük tutulmuş bir teklif, dışarıdan sorunsuz duran bir yakınlık.

Elmanın kendi ölçüsü tam burada işler. Elma avuca sığar, çevrilip bakılır, ikiye bölünür. Bu yüzden sahnenin sorduğu şey elmanın iyi mi kötü mü olduğu değil, sizin onu açıp açmadığınızdır.

Ne demek değil: Kurtlu elma bir kişi hakkında hüküm değildir. Rüya kimin ne yaptığını söylemez; kurt elmanın içindedir, adı yoktur. Bu sahneden birini şüpheli çıkarmak, rüyaya söylemediği bir şeyi söyletmek olur. Diyanet İşleri Başkanlığı yayını Hadislerle İslâm, Hz. Peygamber’in rüyaların hayra yorulmasını istediğini kaydeder; korkutan bir sahnede ilk iş yorum aramak değildir.

Elma ve evlat bahsi

Türkiye’de elma sorularının önemli bir kısmı buraya bakar ve kaynağı bellidir: tabirnâme maddesi değil, halk anlatısı. Masalda çocuğu olmayan çifte bir elma verilir; elma ikiye bölünüp yenir, çocuk doğar. Rüyadaki elmayı evlat tarafında okuma alışkanlığı büyük ölçüde bu motiften gelir.

Bu, sahneyi anlamsız kılmaz ama sınırını gösterir: rüya hamilelik bilgisi vermez. Elma bahsinin merkezinde istek durur; evlat okuması, istediği şey çocuk olan kişide o isteğin adıdır. Aynı elma yeni bir iş kuranda talep tarafında okunur. Tabir usûlünde belirleyici olan zaten sembol değil, sembolü görendir.

Buradaki yorumlar klasik tabir literatüründen derlenmiştir, dinî bir hüküm veya fetva niteliği taşımaz.

Psikolojik açıdan

Psikolojik okumada elma bir istek nesnesidir: kişinin gözünü diktiği, elde edip edemeyeceğini bilmediği şeyin sureti. Anlatılan da çoğu zaman isteğin kendisi değil, ona dair beklentidir.

Elmaya uzanılıp erişilemeyen rüyalar sıklıkla bir bekleme dönemiyle birlikte bildirilir: cevabı gelmemiş başvuru, verilmemiş karar, söylenmemiş söz. Isırılıp bitirilmeyen elma sahnesi ise elde edilenin doyurmadığı dönemlerle. Elmayı bölüp paylaşmak, birçok anlatıda isteğin tek başına taşınmaktan çıktığı ana denk düşer.

Kurtlu elma bu okumada güven konusuyla ilişkilendirilir. Burada da rüya yeni bir bilgi getirmez; kişinin uyanıkken zaten taşıdığı temkini bir sahneye çevirir. Sahnenin işi haber vermek değil, sabahleyin hangi soruyu sorduğunuzu göstermektir.